Anh: Nga sát hại Alexei Navalny bằng độc ếch phi tiêu (Adam Goldsmith, Tom McArthur)

Nhà đối lập và luật sư Nga Alexei Navalny (1976-2024)

Lãnh đạo phe đối lập Nga Alexei Navalny đã bị sát hại bằng một loại chất độc được điều chế từ độc tố của loài ếch phi tiêu, theo tuyên bố của Vương quốc Anh và các đồng minh châu Âu.

Hai năm sau cái chết của ông Navalny tại một trại giam ở Siberia, Anh và các đồng minh đã cáo buộc Điện Kremlin sau khi phân tích các mẫu vật liệu được tìm thấy trên thi thể ông.

Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich, Ngoại trưởng Yvette Cooper cho hay “chỉ có chính phủ Nga mới có phương tiện, động cơ và cơ hội” để sử dụng chất độc này khi ông Navalny bị giam cầm ở Nga.

Theo hãng thông tấn Tass, Moscow đã bác bỏ phát hiện này là “một chiến dịch thông tin”, nhưng bà Cooper cho biết không có lời giải thích nào cho việc tìm thấy chất độc có tên epibatidine.

Trong khi bà Cooper công bố các phát hiện, một tuyên bố chung đã được đưa ra từ Anh, Thụy Điển, Pháp, Đức và Hà Lan.

Bà Cooper đã gặp bà Yulia Navalnaya, góa phụ của ông Navalny, tại hội nghị cuối tuần này.

“Nga coi Navalny là một mối đe dọa,” Bà Cooper nói tại sự kiện.

“Bằng cách sử dụng loại chất độc này, nhà nước Nga đã chứng minh những công cụ đáng khinh bỉ mà họ có trong tay và nỗi sợ hãi tột độ đối với phe đối lập chính trị,” bà nói thêm.

Trong tuyên bố, các đồng minh cho hay: “Chỉ có nhà nước Nga mới có phương tiện, động cơ và cơ hội để triển khai chất độc chết người này nhằm vào ông Navalny trong thời gian ông bị giam cầm tại một trại giam của Nga ở Siberia, và chúng tôi cho rằng họ phải chịu trách nhiệm về cái chết của ông ấy.

“Epibatidine có thể được tìm thấy tự nhiên trong loài ếch phi tiêu hoang dã ở Nam Mỹ. Ếch phi tiêu nuôi nhốt không sản sinh ra chất độc này và nó không được tìm thấy tự nhiên ở Nga.

“Không có lời giải thích vô tội nào cho sự hiện diện của chất độc trong cơ thể ông Navalny.”

Bộ Ngoại giao Anh cho biết nước này đã thông báo cho Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học về cáo buộc Nga vi phạm Công ước Vũ khí Hóa học.

Ca ngợi “lòng dũng cảm phi thường” của ông Navalny, Thủ tướng Anh Keir Starmer nói rằng “quyết tâm phơi bày sự thật của ông ấy đã để lại một di sản lâu dài”.

“Tôi đang làm mọi thứ cần thiết để bảo vệ người dân, các giá trị và lối sống của chúng ta khỏi mối đe dọa từ Nga và ý định giết người của Putin,” ông nói thêm.

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cũng cho biết nước này “tưởng nhớ” ông Navalny, người mà ông cho rằng “đã bị giết vì cuộc đấu tranh cho một nước Nga tự do và dân chủ”.

Alexei Navalny – một nhà hoạt động chống tham nhũng và là lãnh đạo đối lập mạnh mẽ nhất của Nga – đã đột ngột qua đời trong tù vào ngày 16/2/2024 ở tuổi 47.

Năm 2020, ông bị đầu độc bằng chất độc thần kinh Novichok. Ông đã được điều trị tại Đức và bị bắt giữ tại sân bay khi trở về Nga.

Chất độc ‘vô cùng hiếm’

Epibatidine, chất độc mà Anh và các đồng minh châu Âu cho rằng đã được sử dụng để giết Alexei Navalny, lần đầu tiên được chiết xuất từ ​​một nhóm ếch phi tiêu độc bản địa ở phía bắc Nam Mỹ.

Mặc dù epibatidine trước đây đã được nghiên cứu như một loại thuốc giảm đau và để giảm các tình trạng viêm phổi gây đau đớn, nhưng vẫn bị coi là quá độc để sử dụng trong lâm sàng.

Phát biểu với đài BBC tiếng Nga, chuyên gia độc chất học Jill Johnson cho hay chất này “mạnh hơn morphine gấp 200 lần”.

Bằng cách tác động lên các thụ thể trong hệ thần kinh trung ương, chất này có thể gây ra “co giật cơ và tê liệt, động kinh, nhịp tim chậm, suy hô hấp và cuối cùng là tử vong”, bà Johnson nói.

Chất độc thần kinh cực kỳ hiếm này chỉ được tìm thấy trong một loài ếch hoang dã với số lượng rất nhỏ và chỉ khi ếch ăn một chế độ ăn cụ thể, bà giải thích với BBC.

Các nhà nghiên cứu tin rằng những con ếch này nhiễm độc thông qua chế độ ăn uống của chúng vì các cá thể từ các môi trường sống khác nhau có mức độ độc tố khác nhau, còn những con được nuôi nhốt thì không có.

Bà Johnson mô tả đây là một “cách đầu độc người cực kỳ hiếm gặp”.

Bà nói thêm: “Việc tìm được loài ếch hoang dã ở đúng địa điểm, ăn đúng loại thức ăn cần thiết để tạo ra các ancaloit phù hợp là điều gần như bất khả thi… gần như vậy.”

Vợ của ông Navalny, bà Yulia Navalnaya, luôn khẳng định rằng chồng mình bị Nga đầu độc

Trước thông báo hôm 14/2, vợ của ông Navalny, bà Yulia Navalnaya, luôn khẳng định rằng chồng bà bị đầu độc khi đang thụ án tù tại một trại giam ở Bắc Cực vào năm 2024.

Vào tháng Chín năm ngoái, bà Navalnaya cho hay phân tích các mẫu sinh học được tuồn ra từ các phòng thí nghiệm ở hai quốc gia cho thấy chồng bà đã bị “sát hại”.

Bà không cung cấp chi tiết về loại thuốc độc được cho là đã sử dụng, về các mẫu vật hoặc về phân tích – nhưng lên tiếng thách hai phòng thí nghiệm công bố kết quả của họ.

Phản ứng trước thông báo, bà Navalnaya nói: “Tôi chắc chắn ngay từ ngày đầu tiên rằng chồng tôi đã bị đầu độc, giờ thì đã có bằng chứng.

“Tôi biết ơn các quốc gia châu Âu vì công việc tỉ mỉ mà họ đã thực hiện trong hơn hai năm và vì đã tìm ra sự thật,” bà nói thêm.

Theo hãng thông tấn nhà nước Tass, người phát ngôn Điện Kremlin Maria Zakharova tuyên bố: “Tất cả các cuộc đàm phán và tuyên bố đều là một chiến dịch thông tin nhằm đánh lạc hướng sự chú ý khỏi các vấn đề cấp bách của phương Tây.”

Tổng thống Nga Vladimir Putin, người đã cố tình tránh nhắc đến tên Navalny khi ông còn sống, chỉ đề cập ngắn gọn đến ông một tháng sau khi ông qua đời bằng cách nói rằng sự ra đi của một người “luôn là một sự kiện đáng buồn”.

Tính đến thời điểm qua đời, ông Navalny đã bị giam giữ ba năm dựa trên những tội danh ngụy tạo và vừa mới bị chuyển đến một trại cải tạo.

Theo các nguồn tin từ Nga, người đàn ông 47 tuổi này đã đi dạo một quãng ngắn tại trại giam ở Siberia, sau đó kêu mệt rồi đổ gục và vĩnh viễn không tỉnh lại.

Nguồn: www.bbc.com