Cuộc chiến Nga – Ukraine sẽ kéo dài bao lâu nữa ? (Việt Hoàng)

Ngày 24/2/2022 quân đội Nga đã tràn sang biên giới Ukraine, bắt đầu một cuộc chiến tổng lực trên qui mô lớn nhất ở Châu Âu sau thế chiến 2. Cuộc chiến xâm lược Ukraine của Nga vừa tròn 4 năm và chưa ai biết khi nào nó kết thúc và kết thúc với điều kiện gì ?

Trước hết chúng ta cùng làm một so sánh với hai cuộc thế chiến xảy ra tại Châu Âu. Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất kéo dài 4 năm và 3 tháng (bắt đầu từ ngày 28/7/1914 và kết thúc ngày 11/11/1918) với 16 triệu người chết. Chiến tranh thế giới lần thứ Hai kéo dài 6 năm (từ ngày 1/9/1939 và kết thúc ngày 2/9/1945) với khoảng 80 triệu người chết.

Cuộc chiến của Nga ở Afghanistan trong 10 năm (1979-1989) có 15.000 lính Nga tử trận và bị thương khoảng 35.000 lính. Trong khi đó cuộc chiến với Ukraine sau 4 năm thì phía Nga đã có khoảng 1,2 triệu binh lính chết và bị thương. Trong đó có 325.000 lính Nga đã thiệt mạng. Sau 4 năm Nga chỉ chiếm được thêm khoảng 10% – 13% lãnh thổ của Ukraine.

Cuộc chiến với Afghanistan làm Liên Xô tiêu tốn khoảng 8 tỉ USD mỗi năm và đã làm cho Liên Bang Xô Viết kiệt quệ và tan rã sau khi rút quân khỏi Afghanistan được 2 năm.

Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã khiến Nga tốn khoảng 100 tỉ USD mỗi năm đồng thời Nga bị cô lập hoàn toàn với các lệnh cấm vận kinh tế qui mô toàn cầu. Nền kinh tế Nga đã chuyển sang nền kinh tế chiến tranh với hơn 40% GDP dành cho ngân sách quốc phòng. Bản thân Putin đang bị tòa án quốc tế phát lệnh truy nã.

Như chúng tôi đã từng phân tích và nhận định, cuộc chiến này sẽ không có giải pháp cho đến khi một trong hai bên tham chiến thất bại và thua trận. Mọi kế hoạch hoà bình đều sẽ rơi vào bế tắc. Nga thì khăng khăng bắt Ukraine phải nhường toàn bộ vùng Donbass, bao gồm hai tỉnh là Donetsk và Lugansk cho Nga. Đồng thời Ukraine không được gia nhập NATO và giảm qui mô quân đội. Tất nhiên là Ukraine không thể nào đồng ý với yêu cầu này của Nga vì họ sẽ trả lời thế nào với người dân Ukraine khi hàng vạn người lính đã ngã xuống để bảo vệ tổ quốc ? Ukraine vẫn chưa rơi vào thế bị động hoàn toàn. Châu Âu, cụ thể là Liên Minh Châu Âu (EU) không thể nào chấp nhận để Nga chiếm được Ukraine vì như vậy an ninh của cả EU sẽ bị đe dọa. Hôm nay Nga chiếm được Ukraine thì ngày mai Nga sẽ chiếm thêm nước nào nữa ?

Trước đây chúng tôi đã từng nhận định rằng Putin chỉ có thể kéo dài cuộc chiến với Ukraine trong thời gian khoảng một năm, sau đó phải rút quân để không bị lún sâu vào cuộc chiến không có hồi kết. Chúng tôi đã sai vì các nhà độc tài đều điên rồ hơn chúng ta tưởng. Với tiềm lực kinh tế ngày càng suy yếu, nước Nga chắc chỉ cố thêm được một năm nữa là cùng. Nền kinh tế Nga đã suy thoái rất nặng, vũ khí không sản xuất kịp, thay vì hành quân bằng xe tăng như trước đây thì bây giờ quân Nga phải hành quân bằng xe máy của Trung Quốc. Nguồn cung cấp binh sĩ cho cuộc chiến đang cạn dần, trong năm 2025, Nga tuyển được 400.000 lính mới nhưng số lính bị loại khỏi chiến trường lên đến 418.000 người.

Qua cuộc chiến xâm lược Ukraine của Nga chúng ta có thể nhận ra rằng các nước độc tài đều mong manh. Họ nổ rất to nhưng làm thì rất dở. Khi chưa đánh Ukraine ai cũng sợ Nga. Các cuộc diễu binh vào ngày lễ chiến thắng trên quảng trường Đỏ vô cùng hoành tráng với đủ các loại vũ khí hiện đại và các binh chủng. Thế nhưng cuộc chiến với Ukraine đã phơi bày tất cả. Cách chuẩn bị cho cuộc chiến quá luộm thuộm và sơ sài. Nước Nga phải dùng tiền, nhiều tiền để tuyển lính. Những người lính được đào tạo sơ sài và đi lính chỉ vì tiền thì làm sao có động lực để chiến thắng được một đội quân có chính nghĩa như Ukraine.

Mặc dù cuộc chiến giữa Nga và Ukraine xảy ra chủ yếu trên lãnh thổ Ukraine nhưng cũng có thể xem đây như một ‘tiểu thế chiến’. Phía Nga đã có Bắc Triều Tiên trực tiếp gửi hơn một vạn quân tham chiến cùng với một lượng lớn đạn pháo, Iran gửi máy bay không người lái cho Nga, Trung Quốc gửi các vật dụng hậu cần và các phương tiện lưỡng dụng giúp Nga… Phía Ukraine thì đã nhận được sự ủng hộ rất lớn từ vũ khí đến tiền bạc của EU và các nước dân chủ khác như Úc, Nhật Bản, Canada…

Một điều không may lớn nhất với Ukraine là việc Mỹ cắt hoàn toàn viện trợ khi Trump tái đắc cử tổng thống Mỹ. Như anh em Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đã nhận định từ hơn 10 năm trước khi Trump được bầu làm tổng thống Mỹ nhiệm kỳ đầu, rằng nước Mỹ đã từ nhiệm vai trò lãnh đạo thế giới và co cụm lại. Nhiều người Việt Nam hy vọng Trump sẽ chống các nước độc tài trong đó có Trung Quốc và điều đó sẽ giúp Việt Nam sớm có dân chủ. Đây là hy vọng hoàn toàn không có căn cứ. Nếu Trump có một chút ý chí chống độc tài thì đã tận tình giúp Ukraine chống lại sự xâm lược của Nga. Nếu nước Nga thua trận và sụp đổ thì Trung Quốc cũng sẽ khốn đốn vì Nga và Trung Quốc là hai quốc gia độc tài lớn nhất thế giới. Nga không thể trụ được đến giờ nếu không có sự giúp đỡ của Trung Quốc. Hai nước này từng tuyên bố là sẽ ‘hợp tác không giới hạn’ trên mọi lĩnh vực. Trump không những cắt viện trợ cho Ukraine mà còn đứng hẳn về phía Nga khi liên tục gây sức ép buộc Ukraine từ bỏ lãnh thổ để đổi lấy hòa bình. Tuy nhiên số phận của Ukraine sẽ khác với Việt Nam Cộng Hòa và Afghanistan khi bị Mỹ bỏ rơi. Châu Âu và các nước dân chủ sẽ ủng hộ Ukraine đến cùng. Tương quan kinh tế giữa EU và Nga quá rõ ràng. Qui mô nền kinh tế của Nga trước chiến tranh chỉ tương đương với một quốc gia hạng trung của EU là Tây Ban Nha. Sau 4 năm chiến tranh thì EU vẫn kiên định ủng hộ Ukraine chứ không mệt mỏi và bỏ rơi Ukraine như Putin kỳ vọng.

Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine vẫn phải tiếp diễn vì Putin không còn đường lùi. Nếu dừng cuộc chiến thì Putin phải giải thích thế nào với người dân Nga về những mất mát vô cùng lớn để đổi lại được những gì ? Phía Ukraine cũng không có lý do gì để nhượng bộ khi họ vẫn được EU và các nước dân chủ hỗ trợ hết mình. Ukraine đã và đang vươn lên trong sự đổ nát của cuộc chiến. Ngành công nghiệp quốc phòng của Ukraine đang phát triển mạnh khi họ đã tự sản xuất được các loại tên lửa tầm xa để tấn công sâu vào trong lãnh thổ Nga. Hai loại tên lửa mới nhất là Long Neptune (Neptune tầm xa) có thể tấn công các mục tiêu ở khoảng cách 1000 km hay tên lửa hành trình Flamingo có tầm bắn lên đến 3000 km. Ngành sản xuất máy bay không người lái (drone hay UAV) của Ukraine đã đạt được những kỳ tích đáng nể. Các drone của Ukraine đang làm chủ tình thế trên chiến trường khi tìm kiếm và tiêu diệt các mục tiêu của Nga bất kể ngày đêm. Ukraine đã khôn ngoan khi sử dụng tên lửa tầm xa để tấn công các cơ sở quân sự và lọc dầu của Nga ở rất xa tiền tuyến đồng thời sử dụng drone để thay thế cho những người lính. Việc làm này giúp Ukraine hạn chế thương vong cho binh sĩ của mình.

Cuộc chiến này có thể còn kéo dài nhưng kết cục thì khó có thể khác. Ukraine sẽ chiến thắng và Nga sẽ thất bại. Sự sụp đổ và tan rã của nước Nga là điều không thể tránh khỏi và đó là điều tốt cho nước Nga và cho cả Châu Âu. Người dân Nga đã sống quá lâu trong sự dối trá và ảo tưởng về một quốc gia vĩ đại. Họ đang trả giá đắt cho sự ảo tưởng đó. Nước Nga phải đền bù chiến tranh và phải ăn năn, hối lỗi trong một thời gian dài như Đức và Nhật sau thế chiến 2. Nếu nước Nga hậu Putin có thể chuyển hóa thành công về dân chủ thì nước Nga vẫn có tương lai nhưng chỉ là một cường quốc hạng trung. Khi đó Nga sẽ không còn là một mối đe dọa cho Châu Âu và thế giới nữa.

Nếu Nga sụp đổ thì Trung Quốc cũng sẽ bị suy yếu đáng kể. Hai chân bị gãy một chân thì chân kia cũng sẽ yếu đi. Nếu nước Nga trở thành một nước dân chủ thì Trung Quốc sẽ bị cô lập hoàn toàn và không còn hưởng lợi từ nguồn tài nguyên dồi dào từ nước Nga. Những người Việt Nam muốn đất nước sớm có dân chủ thì nên ủng hộ cuộc chiến chính nghĩa của người dân Ukraine. Ukraine không chỉ chống lại một quốc gia xâm lược mà còn đang góp phần kết thúc một chế độ độc tài lớn trên thế giới.

Việt Hoàng

(24/2/2026)