Myanmar – Bài học về dân chủ gây hỗn loạn hay ngược lại?

Nhiều dư luận viên thường lập luận rằng dân chủ là mầm mống của hỗn loạn, và chỉ có chế độ độc đảng mới đem lại trật tự, ổn định để phát triển. Liệu lập luận này có chính xác?

Họ thường dẫn chứng trường hợp Myanmar để chứng minh dân chủ gây bất ổn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi thắng cử trong cuộc bầu cử tự do năm 2015, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong năm đó đã tăng vọt gần gấp đôi. Tình hình kinh tế – xã hội trong hai năm 2016 và 2017 cũng có nhiều khởi sắc rõ rệt.

Đến năm 2018, vốn FDI ròng giảm từ 7.3% xuống còn 2.6% GDP, phản ánh uy tín của chính quyền Myanmar trên trường quốc tế sụt giảm nghiêm trọng. Nguyên nhân trực tiếp là do cuộc khủng hoảng nhân đạo Rohingya. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở việc thế lực độc tài cũ là quân đội vẫn cố tình can thiệp vào chính trị. Họ yêu cầu quyền kiểm soát 25% ghế Quốc hội mà không qua bầu cử và nắm quyền làm kinh tế dù là lực lượng vũ trang.

Dẫu vậy, trước cuộc đảo chính năm 2021, Myanmar vẫn có nhiều tiến bộ và triển vọng nhờ duy trì mức độ dân chủ tương đối. Chỉ sau khi quân đội lật ngược kết quả bầu cử năm 2021, Myanmar mới thực sự rơi vào loạn lạc và nội chiến. Bài học Myanmar chứng minh điều ngược lại với luận điệu của dư luận viên: Dân chủ hóa là xu hướng có lợi, và sự hỗn loạn ngày hôm nay là do lực lượng quân đội muốn đảo ngược tiến trình đó.

Tại Việt Nam, về bản chất, phong trào “chống tự diễn biến, tự chuyển hóa” cũng là nỗ lực nhằm đảo ngược tiến trình dân chủ. Nhiều đảng viên “tự diễn biến” đơn giản vì họ nhận thấy dân chủ là xu hướng đúng đắn và mang lại lợi ích cho quốc gia Việt Nam.

Khi chế độ dần mất đi nền tảng tư tưởng và khát vọng dân chủ ngày càng được đồng thuận, hai xu hướng đối phó chính xuất hiện là Tuyên giáo và Công an:

Tuyên giáo cố gắng thuyết phục người dân tin rằng tư tưởng Mác – Lênin vẫn tốt đẹp và hợp thời đại.

Công an gia tăng quyền lực để trấn áp những người bất đồng chính kiến (cả trong và ngoài Đảng) khi các nội dung tuyên truyền trở nên thiếu thuyết phục và bị xem là chuyện tiếu lâm.

Nhưng việc chống lại dân chủ sẽ đem đến hậu quả gì?

Chắc chắn, sự xáo trộn trong bộ máy nhân sự và việc đưa lực lượng vũ trang lên nắm quyền sẽ khiến uy tín của Việt Nam và môi trường kinh doanh suy giảm nhanh chóng. Nếu năm 2016, Việt Nam được coi là điểm đến hấp dẫn, thì sau năm 2025, triển vọng thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế có nguy cơ đi xuống nếu chính quyền bị nhìn nhận là hung bạo.

Người dân đang oán thán vì chế độ “công an trị” thi hành những chính sách vô lý, từ thuế khoán, mức xử phạt hà khắc đến những can thiệp thô bạo vào đời sống dân sự.

Nhìn chung, người dân thấy rõ cuộc sống đang bị đảo lộn và quy trách nhiệm cho sự bất ổn này thuộc về ông Tô Lâm cùng lực lượng công an. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, nguyên nhân gốc rễ là Việt Nam hoàn toàn có khả năng chuyển tiếp sang dân chủ trong trật tự và hòa hợp dân tộc; nhưng đáng tiếc, Đảng Cộng sản đã lựa chọn chống lại xu hướng này.

Khi nhận ra khát vọng dân chủ đã ăn sâu vào tâm lý người dân, để kiểm soát, họ buộc phải áp dụng những biện pháp đàn áp ngày càng ngặt nghèo hơn. Chính việc vừa cố gắng chống trả dân chủ một cách thô bạo, vừa loay hoay “thanh lọc” nội bộ Đảng đã tự tạo ra tình trạng hỗn loạn cho đất nước.

Tóm lại, luận điệu cho rằng dân chủ gây hỗn loạn là hoàn toàn sai lầm. Ngược lại, chính sự cố chấp, bảo thủ chống lại dân chủ mới gây ra những đổ vỡ không đáng có. Muốn Việt Nam tiếp tục phát triển trong hòa bình và hòa giải dân tộc, dân chủ hóa là hướng đi bắt buộc.

(Tổng hợp)