Nhìn Lại Hiểm Họa Điện Hạt Nhân Tại Việt Nam (Radio Dân Chủ)

Chương trình Radio Dân chủ xin kính chào Quý vị và các bạn. Thưa Quý vị và các bạn, sau khi video bài viết “Trước một hiểm họa quá lớn” của ông Nguyễn Gia Kiểng được đăng tải, chúng tôi đã nhận được rất nhiều phản hồi. Đa số phản hồi của Quý vị độc giả đều đồng ý với chúng tôi là không nên xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Nhiều người cũng chia sẻ nhận định của chúng tôi là dự án điện hạt nhân được phục hồi chỉ để chính quyền của ông Tô Lâm giải ngân làm đẹp cho con số tăng trưởng và trang trí cho một sự bất xứng đã kéo dài quá lâu.

Tuy vậy, cũng có nhiều người ủng hộ chế độ xây dựng nhà máy điện hạt nhân chất vấn chúng tôi là không xây điện hạt nhân thì lấy đâu ra điện? Câu hỏi này đáng ra họ nên chất vấn ban lãnh đạo đảng Cộng sản mới đúng.

Vào năm 2016, chế độ đã quyết định đình chỉ dự án điện hạt nhân, vốn do ông Nguyễn Tấn Dũng đề xuất từ năm 2008. Lý do chính của việc đình chỉ này là do ông Dũng, người chủ trương dự án, đã bị hạ bệ do quá tham nhũng. Ông Nguyễn Tấn Dũng, với những quả đấm thép như Vinashin, Vinaline hay Bôxit Tây Nguyên, đã gây quá nhiều thiệt hại cho đất nước. Dự án điện hạt nhân cũng là một quả đấm thép khác của ông Dũng mà chính quyền đã may mắn ngăn chặn được. Chính quyền cũng thấy dự án này quá rủi ro cho đất nước khi rất nhiều nhà khoa học hàng đầu về kỹ thuật hạt nhân đã lên tiếng can ngăn.

Lý do thứ hai, cũng là một lý do quan trọng. Chính quyền đã quyết định chuyển hướng sang phát triển điện tái tạo. Hướng đi này chỉ có thể đúng. Tiềm năng năng lượng lớn nhất của chúng ta là năng lượng tái tạo như nắng, gió và thủy triều và trong giai đoạn năm 2016, thế giới cũng chuyển hướng sang năng lượng tái tạo, sau những cam kết quả quyết nhằm giảm phát thải khí nhà kính. 

Chi phí đầu tư điện tái tạo chắc chắn sẽ tốn kém hơn điện than, do phải kèm theo hệ thống điều độ phức tạp và nhà máy phát điện bù công suất những khi thời tiết không thuận lợi khiến panel điện nắng và turbine gió không phát điện, nhưng sẽ không đắt hơn điện hạt nhân. Sau thảm họa Fukushima, các yêu cầu an toàn đặt ra khắt khe hơn đã khiến chi phí xây dựng điện hạt nhân tăng lên, trong khi với những tiến bộ trong khoa học vật liệu, giá thành điện gió và điện nắng đã ngày càng giảm. Cần lưu ý, một chi phí rất lớn trong điện hạt nhân, từ trước đến nay vẫn chưa được hạch toán vào chi phí đầu tư và giá điện, đó là chi phí xử lý rác thải. Cho đến nay, nhân loại vẫn chưa biết xử lý rác thải hạt nhân như thế nào ngoài giải pháp đem chôn và chờ hàng nghìn năm để mức phóng xạ trở về mức an toàn. Chi phí xử lý vì thế không thể tính toán được. Nước ta đất chật người đông, chôn rác thải hạt nhân ở đâu càng là một vấn đề không có giải đáp.

Và phải xây dựng bao nhiêu lò điện hạt nhân? Bốn lò phản ứng mà chính quyền định xây dựng chỉ giải quyết được 5% sản lượng điện hiện nay, có nghĩa là một tỉ lệ thấp hơn nhu cầu điện của 10 năm tới khi các dự án này hoàn thành. Nếu muốn thay thế toàn bộ điện than đang chiếm 30% sản lượng sẽ cần phải xây thêm hơn hai chục lò nữa mới đủ. Một số lượng mà chỉ nghe chúng ta đã thấy rùng mình.

Đối với một dân tộc chưa có nhiều kinh nghiệm về an toàn hạt nhân như chúng ta, xây dựng một lò điện nguyên tử đã là một vụ đánh cược với diệt vong. Chính quyền không định xây dựng 1 lò điện nguyên tử mà là 4 lò. Hơn nữa, như thể sợ vụ đánh cược này có quá nhiều ưu thế nghiêng về người Việt Nam, chính quyền đã chọn Nga và công ty ROSATOM là đối tác xây dựng hai lò điện đầu tiên trong nhà máy điện nguyên tử Ninh Thuận 1. Trong các nước có khoa học hạt nhân thì Nga là nước cẩu thả và thiếu kỷ luật nhất. Cũng cần phải lưu ý, khi cuộc chiến xâm lược Ukraine mà Putin phát động, hàng triệu người Nga đã đào thoát sang Châu Âu và các nước Trung Á, trong đó phần lớn là những người có trình độ cao. Trình độ nhân lực hạt nhân của nước Nga hiện nay như thế nào là một dấu hỏi rất lớn!

Đã thế chế độ còn muốn 2 dự án điện hạt nhân hoàn thành và đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030 – 2035, một tiến độ quá gấp gáp mà Nhật Bản, một đối tác với trình độ và kinh nghiệm an toàn hạt nhân cao hơn hẳn Nga, đã từ chối tiếp tục hợp tác do quá rủi ro.

Ngay cả với khả năng sự cố hạt nhân không xảy ra, một khả năng mà chúng ta cầu nguyện phải có nhưng chưa chắc đã có với tình trạng đạo đức của người Việt Nam xuống cấp như hiện nay, sự tồn tại của những lò điện hạt nhân cũng sẽ triệt tiêu những ngành kinh tế mà chúng ta có thế mạnh như du lịch, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và thủy sản. Người Việt Nam, trước nguy cơ một thảm kịch có thể cận kề, sẽ tìm cách ra đi. Những người có điều kiện sẽ rời Việt Nam ra đi và những người không thể ra đi được cũng sẽ giã từ đất nước Việt Nam ngay trong tâm trí của họ. Đất nước sẽ ra sao khi trong tâm hồn những người ở lại, đất nước không còn một chỗ đứng nào?

Chúng ta có thể làm gì? Nhiều độc giả cũng hỏi chúng tôi như vậy. Điều quan trọng nhất mà chúng ta có thể làm là đánh động, thu hút sự chú ý của dư luận vào hai dự án điện hạt nhân này. Chúng ta cần tạo ra một cuộc thảo luận lớn về hai dự án này giống như một cuộc thảo luận về sự tồn vong, theo nghĩa đen, của đất nước. Một điều đáng lưu ý, là từ khi ông Tô Lâm lên cầm quyền, thực tế là từ đầu năm 2021, nhiều cơ chế phản biện trong nội bộ đã bị cắt bỏ đi. Càng rõ ràng hơn khi ông Tô Lâm chính thức cầm quyền vào tháng 8/2024 và mượn kế hoạch tinh gọn bộ máy để loại bỏ những cơ chế phản biện đó. Những chuyên gia có hiểu biết về các vấn đề thực tế, hoặc bị thuyên chuyển công tác, hoặc đứng trước khả năng bị cho thôi việc. Đấy là chưa kể họ còn bị áp đảo và uy hiếp bởi khẩu hiệu “chỉ bàn làm, không bàn lùi” mà ông Phạm Minh Chính và ông Tô Lâm nhiều lần hăng hái thể hiện. Cuộc thảo luận mà chúng ta phải đánh động, phải thu hút sự chú ý của dư luận sẽ tạo điều kiện để những chuyên gia này phát biểu và tiếng nói của chuyên gia tự nó đã có một sức mạnh trong thời đại tri thức.

Cũng cần phải nói thêm, chính quyền của ông Tô Lâm là một chính quyền hung bạo, có thể kết án anh Trịnh Bá Phương 11 năm tù chỉ vì một tờ khẩu hiệu nhỏ bằng tờ giấy A3, chính quyền đó có thể bắt giam những người dân oan tay không tấc sắt nhưng nó là một chính quyền thiếu tự tin. Càng hung bạo, chính quyền đó chỉ càng lộ rõ sự thiếu tự tin mà thôi. Hơn nữa, vũ khí bí mật giúp ông Tô Lâm kiểm soát và chiếm đóng bộ máy đảng cộng sản và nhà nước là việc ông ta nắm giữ trong tay những hồ sơ tham nhũng và việc ông ta núp sau lưng ông Nguyễn Phú Trọng để điều khiển công cuộc đốt lò, thanh toán những người là chướng ngại ngăn cản ông ta thoán đoạt quyền lực. Nhưng nay, vũ khí đó không còn, việc ông Tô Lâm núp sau lưng ông Nguyễn Phú Trọng bị yếu bệnh đã bị phát giác trong khi những hồ sơ tham nhũng cũng không còn linh thiêng. Nhiều triển vọng khi tiếng nói dư luận áp đảo trong vụ án điện hạt nhân, chính ông Tô Lâm mới phải là người phải thoái lui.

Thưa Quý vị và các bạn, chia sẻ trên đây đã kết thúc chương trình Radio Dân chủ ngày hôm nay. Chương trình Radio Dân chủ là tiếng nói tâm tình của Tập hợp Dân chủ Đa nguyên, đóng góp vào cuộc vận động dân chủ hóa đất nước trong hòa bình và tinh thần hòa giải dân tộc. Radio Dân chủ muốn khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm của người Việt Nam, để cùng nhau bàn bạc về những vấn đề của đất nước trong những dịp sum vầy, để cùng chung nhau tìm ra những giải pháp cứu đất nước khỏi nguy cơ tụt hậu vĩnh viễn và sớm đưa đất nước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên thứ hai của dân tộc, kỷ nguyên của dân chủ đa nguyên, của hòa giải, kỷ nguyên của tình dân tộc và nghĩa đồng bào.

Cảm ơn Quý vị và các bạn đã lắng nghe. Xin chào và hẹn gặp lại.

Nguồn : Radio Dân Chủ

(19/03/2026)