Những kịch bản chính trị trong và sau Đại Hội 14 (Chu Tuấn Anh)

Khi Đại Hội XIV kết thúc, dù là trong hay ngoài đảng cộng sản, đại đa số người Việt đều đồng thuận rằng dân chủ đa nguyên và hòa giải dân tộc là giải pháp cứu nguy duy nhất. Như vậy, kịch bản duy nhất để đất nước có một đảm bảo chính trị là đưa Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và các lực lượng đối lập ôn hòa được hiện diện công khai để đảm bảo cho một tiến trình dân chủ không thể đảo ngược được diễn ra trong trật tự và tình anh em tìm lại.

Chu Tuấn Anh

Đảng Cộng Sản Việt Nam Bước Vào Đại Hội 14

Chỉ còn hơn một tháng nữa, Đại Hội 14 sẽ diễn ra và quyết định những nhân sự chính trị chủ chốt sẽ lãnh đạo chế độ Cộng Sản Việt Nam trong thời gian sắp tới, trong đó có vị trí tổng bí thư, vốn từ lâu được coi là vị trí lãnh đạo tối cao của chế độ cộng sản. Chúng ta cũng đều biết, hiện nay đang có hai lực lượng đang cạnh tranh định đoạt ván cờ quyền lực này là phe Công An được lãnh đạo bởi ông Tô Lâm và phe Quân Đội đặt dưới sự lãnh đạo của ông Phan Văn Giang.

Đại đa số những người quan sát chính trị hiện nay đều đánh giá rằng quyền lực của ông Tô Lâm đang lung lay và uy tín của ông Phan Văn Giang ngày một lớn. Điều này không hẳn vì ông Phan Văn Giang là một người nổi trội hay xuất chúng. Ngược lại ông Phan Văn Giang còn tỏ ra không có một kinh nghiệm chính trị hay khả năng lãnh đạo đất nước cụ thể nào. Ông không có am hiểu những vấn đề kinh tế-xã hội, cũng không thành thạo về tình hình thế giới đang biến động từng ngày.

Sự kiện uy tín của ông Phan Văn Giang lên cao chỉ là vì ông được đặt trong thế tương phản với sự vụng về đến tệ hại của ông Tô Lâm. Chính bạo quyền và những hành động thất nhân tâm của ông Tô Lâm đã khiến các đồng chí của mình buộc phải tìm đến một nhân vật cũng có vũ trang và súng đạn để đối kháng lại một người có nắm trong tay lực lượng công an và hồ sơ đen.

Cuộc Khủng Hoảng Nhân Sự Từ Lâu Không Có Lời Giải

Đại Hội 14 sẽ không cung cấp một lời giải nào cho đảng Cộng Sản Việt Nam cho sự bế tắc nhân sự này. Thực tế đây là kỳ Đại Hội quyết định đảng Cộng Sản Việt Nam sẽ phải cáo chung theo kịch bản nào mà thôi. Vấn đề nhân sự trong đảng Cộng Sản Việt Nam, từ lâu đã không còn lời giải đáp.

Ông Nguyễn Phú Trọng vốn là một tổng bí thư mờ nhạt và hình thức trong nhiệm kỳ khóa XI giai đoạn 2011-2016. Khi đó khối chính phủ của ông Nguyễn Tấn Dũng còn mạnh và lấn lướt. Tuy vậy, liên minh chống Nguyễn Tấn Dũng đã mạnh lên và đưa ông trở thành trường hợp “đặc biệt” để làm tiếp tổng bí thư vào khóa XII (2016-2021). Cũng trong khóa XII, họ cũng trao cho ông Trọng ghế chủ tịch nước để đảm bảo quyền lực thống nhất trong một chế độ đã quá phân rã. Đến khóa XIII thì ông là trường hợp “đặc biệt của đặc biệt”, nghĩa là vừa đã làm hai nhiệm kỳ, vừa quá tuổi để rồi qua đời trong khi khóa XIII còn dang dở.

Cũng trong khóa XIII, chế động Cộng Sản Việt Nam cũng đã trải qua một cuộc thanh trừng chính trị với quy mô chưa từng có. Cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung Ương đã đề nghị kỷ luật và thôi chức vụ của 30 ủy viên Trung Ương, trong đó có 7 ủy viên bộ chính trị kể từ năm 2021 cho đến nay. Nhiều nhân vật còn có một khả năng tối thiểu để duy trì chế độ như các ông Võ Văn Thưởng, Vương Đình Huệ, hay Võ Đức Đam và Phạm Bình Minh đều bị loại bỏ vì ông Tô Lâm- nhà lãnh đạo phe Công An coi họ là mối họa cho quyền lực và chỗ đứng của mình.

Tuy vậy, đảng Cộng Sản đã không thể thay thế được ông Nguyễn Phú Trọng. Ông Trọng qua đời vào tháng 7/2024 chỉ đặt ra một hạn kỳ (deadline) cho một câu hỏi họ vốn không có câu trả lời. Đảng Cộng Sản đã nhất trí để ông Tô Lâm giữ chức Tổng Bí Thư phần vì phục tùng bạo lực, phần vì họ cũng không còn lựa chọn thay thế chứ hoàn toàn không phải vì ông Tô Lâm có đầy đủ phẩm chất mà vai trò này yêu cầu.

Kịch Bản Hỗn Loạn Nếu Ông Tô Lâm Tiếp Tục Làm Tổng Bí Thư?

Lần này, Đại Hội XIV lại đặt ra một hạn kỳ khác mà chế độ hoàn toàn không có giải pháp nào cứu nguy. Nếu ông Tô Lâm tiếp tục giữ chức tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam trong sự bối rối của chế độ, tình hình chính trị của đất nước có thể mất kiểm soát và đi vào hỗn loạn.

Ông Tô Lâm đã chứng tỏ mình thất bại một cách nhanh chóng. Chỉ trong hơn một năm khi hô hào mở ra một “Kỷ Nguyên mới”, mọi chính sách ông Tô Lâm đưa ra gặp thất bại thảm hại và thậm chí còn trở thành những câu chuyện tiếu lâm trong dân gian. Trong đó phải kể đến những cải cách hành chính như cắt giảm nhân sự, sáp nhập tỉnh thành; những chính sách kinh tế-xã hội như điện hạt nhân, công nghiệp chất bán dẫn, hay Nghị Quyết 68 về Kinh Tế Tư Nhân để đạt được tăng trưởng nhanh và hai con số kể từ năm 2026.

Trong năm 2025, chúng ta đã trải qua một chu kỳ bão lũ thiệt hại khổng lồ về tải sản và nhân mạng, những làn sóng đóng cửa giải thể doanh nghiệp, tiểu thương trả mặt bằng và lạm phát mất kiểm soát. Chính quyền đã mất chức năng hành chính trong cuộc cải cách bộ máy hành chính chớp nhoáng, cẩu thả. Tình hình năm 2026 có thể là viễn cảnh tan hoang, vô chính phủ nếu ông Tô Lâm tiếp tục nắm quyền.

Không khí hỗn loạn, tan hoang này sẽ không đảm bảo một tiến trình dân chủ hóa trong ôn hòa. Đất nước cũng có thể có những nạn nhân không cần thiết vì sự tồi dở của chế độ. Đằng nào thì dân chủ hóa là tiến trình bắt buộc phải đến và nếu đảng Cộng Sản tham gia làm tác nhân của lịch sử thì họ hoàn toàn tránh được thảm cảnh trở thành nạn nhân của lịch sử.

Ông Phan Văn Giang Cũng Không Phải Là Một Đảm Bảo

Nhưng điều thực sự đáng lo ngại là lựa chọn Phan Văn Giang cũng không phải một đảm bảo lớn cho số phận của đảng Cộng Sản Việt Nam. Chúng ta chỉ có niềm tin mơ hồ trước vẻ bề ngoài hòa nhã, khiêm tốn của một tướng lãnh quân sự. Tuy vậy, ông Giang cũng không có khả năng và tầm vóc của một nhà lãnh đạo quốc gia. Một người chắc chắn có nhiều khả năng hơn ông Giang và đã bị nhìn nhận như một thất bại là ông Mikhail Gorbachev, nhà lãnh tụ cuối cùng của đảng Cộng Sản Liên Xô. Điều duy nhất Mikhail Gorbachev đã thành công là kết thúc chế độ Cộng Sản trong ôn hòa, điều mà ông Giang chưa chắc đã làm được.

Chúng ta không biết, ông Phan Văn Giang có trở thành nạn nhân của sự thành công của mình khi ông nghĩ rằng mình thực sự được ủng hộ và thực sự có uy tín “trong quần chúng” không? Cũng như ông Tô Lâm, uy tín của ông Phan Văn Giang sẽ đi xuống rất nhanh trong bối cảnh đất nước đang kiệt quệ, rối ren như hiện tại. Lý do giản dị là ông không có giải pháp. Tình trạng của đảng Cộng Sản Việt Nam sẽ chỉ cho phép ông Giang là một người đóng cửa, tắt đèn để đưa đất nước vào một tiến trình dân chủ hóa mà thôi.

Hơn nữa, không biết phe quân đội có ý thức được họ không được “dân yêu”, “dân tin” như họ đã tuyên truyền hay không?. Chúng ta vẫn không quên rằng người dân đã từng rất ngán ngẩm với chính quyền quân đội của Lê Đức Anh; và cũng chán nản về một tập thể quân đội vừa cồng kềnh, vừa thiếu chuyên nghiệp lại có những cơ sở “làm kinh tế” bất khả xâm phạm như một thế giới riêng. Nếu chính quyền công an trị đã bị khinh ghét, người ta cũng có mọi lý do để nhanh chóng bất mãn với một chính quyền quân đội.

Ai cũng thấy được rằng ông sẽ sớm gặp bế tắc nếu không hiểu vai trò của mình là người “đóng cửa, tắt đèn”. Nhưng một dấu hỏi khổng lồ đang đặt ra là ông Phan Văn Giang có ý thức được vai trò đó hay không.

Nhưng cũng có thể, cả Phan Văn Giang và Tô Lâm đều không trở thành tổng bí thư nếu không nhân vật nào áp đảo. Những cá nhân như Lương Cường, Phạm Minh Chính, Trần Cẩm Tú hay Trần Thanh Mẫn đều có một khả năng trở thành tổng bí thư nếu hi hữu xảy ra. Dù sao, chế độ đã bước tới thời khắc cuối của giải đoạn cuối của tiến trình cáo chung. Những con người này cũng không thể đảo ngược được điều phải đến.

Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên Vẫn Luôn Là Một Giải Pháp

Nhưng cũng may mắn là cho đất nước chúng ta là vẫn còn đó một lực lượng chính trị với một dự án chính trị bài bản đang hiện diện và đấu tranh cho tương lai dân chủ của Việt Nam. Đó chính là Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên với một lập trường đấu tranh Dân Chủ Đa Nguyên trên tinh thần Hòa Giải Dân Tộc và Bất Bạo Động mà chúng tôi đã nhất quán suốt 43 năm nay. Lập trường này đã được trình bày cụ thể trong dự án chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai và đã được nỗ lực phổ biến, thuyết phục trong lòng nhân dân Việt Nam và thậm chí ngay trong nội bộ đảng Cộng sản Việt Nam.

Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyễn cũng là nạn nhân của vụ đàn áp chính trị kéo dài từ năm 2023 cho đến nay. Trong đó, thành viên đầu tiên của Tập Hợp, anh Trần Khắc Đức, bị khởi tố và bắt tạm giam là vào tháng 9 năm 2024 và hai thành viên khác là anh Quách Gia Khang và Nguyễn Duy Niệm đã bị bắt giam trong năm nay. Tuy nhiên, lực lượng an ninh cũng đã không thể mua chuộc được Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên hay triệt tiêu sự hiện diện của chúng tôi trong các ý kiến chính trị lớn của đất nước sau những đợt đàn áp gắt gao. Đó phải được xem là một thất bại lớn của chế độ Cộng Sản.

Thực tế chúng tôi cũng ý thức được rằng không hề có sự thù ghét từ lực lượng an ninh dành cho Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên. Họ đã yêu cầu chúng tôi phải ngừng phát biểu nếu không muốn phải chịu án tù. Chúng tôi cũng hoàn toàn ý thức được rằng đó là mệnh lệnh của lãnh đạo chế độ Cộng Sản Việt Nam trong một tình thế bất cứ ý kiến chính trị nào có thể thay đổi tương lai chính trị của các cá nhân lãnh đạo chế độ. Tác động từ những ý kiến chính trị càng lớn khi đến từ một tổ chức có tầm vóc lớn về tư tưởng như Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên. Chúng tôi không thể nhượng bộ trước yêu cầu này. Chế độ Cộng Sản Việt Nam không có quyền ngăn cấm người Việt Nam thảo luận về tình hình đất nước và tước đoạt quyền thuyết phục đồng bào, anh em trong cùng một Tổ quốc đưa ra những lựa chọn đúng dựa trên lương tâm và lòng yêu nước.

Tuy nhiên, chỉ một vài tháng nữa, đa số đảng viên cũng sớm nhận ra chế độ buộc phải cáo chung dù với kịch bản và với kết quả thế nào diễn ra khi kết thúc đại hội XIV. Dù có cố gắng bịa đặt về tăng trưởng hay con số thiệt hại trong bão lũ thì lòng người cũng đã thay đổi rồi. Có lẽ giờ này, nhiều đảng viên đảng Cộng Sản Việt Nam đang hỏi tại sao phải chống lại xu hướng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” nếu những người như Trần Độ, Trần Xuân Bách, Phạm Quế Dương đã là những người hoàn toàn đúng và nhìn thấy trước được thời đại!

Khi Đại Hội XIV kết thúc, dù là trong hay ngoài đảng cộng sản, đại đa số người Việt đều đồng thuận rằng dân chủ đa nguyên và hòa giải dân tộc là giải pháp cứu nguy duy nhất. Như vậy, kịch bản duy nhất để đất nước có một đảm bảo chính trị là đưa Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và các lực lượng đối lập ôn hòa được hiện diện công khai để đảm bảo cho một tiến trình dân chủ không thể đảo ngược được diễn ra trong trật tự và tình anh em tìm lại.

Chu Tuấn Anh

(10/12/2025)