Nhổ Rồi Lại Liếm, Trump Đang “Phạ Tỉnh Thằng”? (Nguyễn Hoàng Văn)

Hán Vương còn mặt mũi nào,
Nhổ rồi lại liếm, làm sao cho đành [1]

Lăng xăng như một thứ nịnh thần bên Tập Cận Bình và liếm sạch những gì mình đã nhổ ra nên Trump, phải chăng, đã lâm vào tình cảnh mà người Trung Hoa diễn tả bằng thành ngữ “Nhất triêu bị xà giảo, thập niên phạ tỉnh thằng”?

Bị rắn cắn một lần thì tởn đến độ, ròng rã mười năm, lần nào ra giếng thấy sợi dây thừng ngoằn ngoèo cũng rùng mình bởi tưởng đó là rắn và đây chính là sự khiếp nhược của một Trump đang thấm đòn đau, phải liếm vào những gì mình đã nhổ ra sau khi dại dột chọc vào ổ rắn Iran.

Từng hùng hổ là đánh cho dập đầu nhưng con rắn vẫn dai dẳng ngóc đầu lên thách thức, vẫn tiếp tục phun nọc ra thao túng khiến giá dầu tăng vọt khiến Trump bồn chồn lo lắng trước viễn cảnh bị hạch tội một khi Quốc Hội lọt vào tay Dân Chủ bởi cử tri, qua các cuộc thăm dò, đã bày tỏ ý định trừng phạt. Có bệnh thì vái tứ phương nên Trump, trong tuyệt vọng, đã “vái” bất cứ nhà lãnh đạo thế giới có thể vái được để may ra góp phần làm giảm giá dầu. Trump, thậm chí, còn vái cả Volodymyr Zelensky, Tổng thống Ukraine mà mình cùng J.D. Vance từng xúm lại sỉ nhục trong tư thế chủ nhà với khách, nhà viện trợ với kẻ xin viện trợ, cái cảnh tiếp khách cực kỳ hèn hạ mà không một người tử tế nào mà không bất ý. [2] Nhưng bây giờ thì khác khi Trump lâm vào tư thế phải “vái” Zelensky sau những chiến dịch tập kích dồn dập bằng drone nhắm vào các nhà máy lọc dầu của Nga: giá dầu đã tăng do Iran cấm vận vịnh Hormuz rồi, nay còn ra đòn kiểu này thì có khác nào xát muối vào vết bỏng của Trump? Nghĩa là Trump đã đổi tư thế, đã liếm hết những gì mà mình từng cao ngạo “nhổ” ra giữa mặt Zelensky, ngay giữa Tòa Bạch ốc, ngay ngay trước con mắt của toàn nhân loại, qua các ống kính truyền hình.

Đáng nói hơn là việc Trump liếm những gì từng nhổ ra với Tập, cũng chỉ mong Tập góp tay vớt vát chút nào đó, cho giá dầu. [3] Trump liếm những gì đã nhổ từ tư thế bề trên suốt bao năm qua kể từ khi phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Trump liếm cái nhục của mới đây khi bị Tập chơi gác, dạy đời lúc đến Bắc Kinh vào tháng Năm. Tập không hề ra phi trường đón Trump. Tập sỉ nhục Trump trong cuộc hội kiến chính thức khi lên lớp bằng “Bẫy Thucydides” và, qua đó, đã gián tiếp chỉ ra rằng Trump là kẻ i tờ về lịch sử, về bang giao quốc tế. [4]

Đó, The Thucydides Trap, là thuật ngữ mà Giáo sư Graham Allison của Viện Đại học Harvard sử dụng từ đầu thập niên năm 2010 về nguy cơ bùng nổ xung đột khi một cường quốc mới nổi đe dọa vị thế của một cường quốc lâu đời. Thuật ngữ dùng tên sử gia cổ đại Hy Lạp Thucydides, tác giả cuốn History of the Peloponnesian War, tường thuật và phân giải cuộc chiến kéo dài từ năm 431 đến năm 404 BC giữa thành quốc Athens mới nổi với thành quốc Sparta lâu đời với nhận định mấu chốt rằng sự trỗi dậy của Athens đã khiến Sparte sợ hãi và chiến tranh là điều không thể tránh khỏi. Khảo sát 16 trường hợp tương tự khi một cường quốc mới nổi thách thức một cường quốc đã có tuổi đời, Giáo sư Allison ghi nhận 12 cuộc xung đột và từ đó lưu ý rằng, dẫu chiến tranh không phải là tất yếu, nguy cơ xung đột vẫn rất cao nếu không thận trọng và khôn khéo trong các quyết định và phép tắc ngoại giao.

Cho đến lúc đó thì thuật ngữ này hoàn toàn không tồn tại trong từ điển của Trump, một người chỉ bận tâm đến giá chứng khoán, đến những con số theo dõi trang mạng xã hội của mình. Ngơ ngác trước bài học lịch sử 2500 tuổi này, Trump không hiểu gì nên thản nhiên vỗ tay và tươi cười theo phép ngoại giao mãi cho đến khi nghi thức kết thúc, trở về khách sạn, nghe các cố vấn giải thích thì mới quạu lên.

Nhưng chỉ bốn tháng sau, cuối tháng Chín qua, khi Tập đến Mỹ thì Trump quên hết để tiếp tục liếm, mà là liếm thật sạch, liếm sâu. Trump lọ mọ ra tận phi trường đón Tập. Trump “cười nhăn răng” (wince) như thể cầu tài trong khi Tập lạnh tanh, không một nét cười. Trump, thậm chí, còn điệu bộ với bàn tay chào lên trán như thể hạ sĩ gặp sĩ quan. [5] Lăng xăng như thế nhưng Trump vẫn bị Tập lên lớp lần nữa khi, ngay giữa Tòa Bạc ốc, dạy đời rằng hai nước cần hợp tác để vượt qua “Bẫy Thucydides”. [6]

Nhưng nếu hợp tác để vượt qua cái bẫy trên thì cũng có nghĩa là mặc nhiên chấp nhận những “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc trong đó có việc độc chiếm Biển Đông, là điều mà hầu như cả thế giới – từ Liên minh Âu châu đến Bắc Á, Đông Nam Á, Úc châu – quyết không chấp nhận vì vừa va chạm đến quyền lợi của mình, vừa dẫm lên lẻ phải và xâm phạm công pháp quốc tế. Đã liếm vào những gì mình nhổ ra, liệu Trump sẽ liếm cả những gì mà Tập đang nhổ?

Cái cảnh Trump lăng xăng chào Tập đang làm mặt lạnh như thể một hạ sĩ đang chào và đang cầu tài với một đại tá hay thiếu tướng có thể làm chúng ta bi quan nhưng thời gian của Trump đâu còn nhiều. Mà nếu một Donald Trump đang liếm có thể không biết gì là nhục thì chẳng lẽ cả nước Mỹ cũng đành lòng nuốt nhục?