Khủng hoảng Cuba 2026, Historica
Cuba năm 2026 đang đặt ra một câu hỏi mà mọi cuộc cách mạng, mọi chính quyền và mọi hệ thống chính trị cuối cùng đều phải đối diện:
Một nhà nước tồn tại để phục vụ con người, hay con người phải tiếp tục hy sinh để duy trì quyền lực của một hệ thống?
Sau gần bảy thập niên kể từ Cách mạng 1959, người dân Cuba hôm nay không còn chỉ quan tâm đến những khẩu hiệu lớn về chủ nghĩa xã hội, chủ quyền hay chống đế quốc. Những câu hỏi cấp bách nhất của họ giản dị hơn nhiều:
Bao giờ có điện ổn định?
Bao giờ có xăng?
Bao giờ có thực phẩm đầy đủ?
Bao giờ bệnh viện có thuốc?
Bao giờ cuộc sống bình thường trở lại?
Đây không còn là một cuộc tranh luận thuần túy về ý thức hệ. Đây là câu hỏi về phẩm giá con người và trách nhiệm cơ bản của một nhà nước.
Chính quyền Cuba tiếp tục cho rằng chính sách cấm vận của Hoa Kỳ là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng hiện nay. Washington, ngược lại, cho rằng những khó khăn của Cuba bắt nguồn từ một mô hình kinh tế tập trung, sự kiểm soát quá mức của nhà nước và sự thiếu vắng những cải cách chính trị cần thiết.
Sự thật có lẽ phức tạp hơn.
Không thể phủ nhận rằng cấm vận đã tạo ra những trở ngại nghiêm trọng đối với nền kinh tế Cuba. Nhưng sau hơn sáu thập niên, không thể tiếp tục xem cấm vận là lời giải thích duy nhất cho mọi thất bại. Một mô hình kinh tế không tạo ra đủ năng suất, không khuyến khích sáng tạo và không đáp ứng được nhu cầu cơ bản của người dân cũng phải chịu trách nhiệm về kết quả của nó.
Một chính quyền có thể dựa vào lịch sử để giải thích nguồn gốc của mình. Nhưng lịch sử không thể là giấy phép vô thời hạn để trì hoãn cải cách.
Một cuộc cách mạng được tạo ra với danh nghĩa giải phóng con người không thể mãi yêu cầu con người hy sinh mà không mang lại cho họ một cuộc sống xứng đáng.
Rodríguez Castro (bên trái) cùng ông ngoại Raúl Castro và Enrique Peña Nieto trong chuyến thăm cấp nhà nước của Cuba tới Mexico năm 2015. Author: Presidencia de la República Mexicana, wiki commons
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của Raúl Guillermo Rodríguez Castro, thường được gọi là “Raulito”, trong các cuộc tiếp xúc với Hoa Kỳ mang một ý nghĩa đáng chú ý.
Điều quan trọng không chỉ vì ông là cháu ngoại của cựu lãnh đạo Raúl Castro. Quan trọng hơn, chính quyền Cuba sau đó đã xác nhận rằng nhóm đàm phán với Washington có sự ủng hộ và ủy nhiệm từ Raúl Castro và Chủ tịch Miguel Díaz-Canel.
Điều này cho thấy Havana hiểu rằng tình trạng hiện nay không thể tiếp tục vô hạn.
Nhưng câu hỏi lớn không phải là Raulito có phải là nhân vật kế nhiệm hay không. Câu hỏi lớn hơn là liệu thế hệ lãnh đạo mới của Cuba có đủ can đảm để nhìn nhận rằng bảo vệ tương lai của đất nước đòi hỏi phải thay đổi cách vận hành của hệ thống hay không.
Bảo vệ một cuộc cách mạng trong thế kỷ XXI không còn có nghĩa là duy trì đối đầu vô tận. Nó có thể có nghĩa là tạo ra một xã hội mà người dân muốn ở lại, muốn xây dựng và muốn tin tưởng.
Câu chuyện Cuba không chỉ là câu chuyện của Cuba.
Nó là một bài học rộng hơn về mối quan hệ giữa quyền lực, lý tưởng và trách nhiệm.
Một chính quyền có thể được sinh ra từ một cuộc cách mạng chính nghĩa. Một đảng phái có thể từng đóng vai trò lịch sử trong quá trình giành độc lập hoặc xây dựng quốc gia. Nhưng tính chính danh của quyền lực không thể chỉ dựa vào quá khứ.
Cuối cùng, người dân đánh giá một chính quyền bằng cuộc sống hiện tại:
Có điện hay không?
Có nước sạch hay không?
Có bánh mì hay không?
Có thuốc men khi cần hay không?
Con cái họ có một tương lai hay không?
Không một quốc gia nào có thể sống mãi bằng ký ức lịch sử trong khi thế hệ mới đối diện với những khó khăn của hiện tại.
Đó là bài học mà mọi hệ thống chính trị cần suy nghĩ.
Cải cách không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của sự yếu đuối. Trong nhiều trường hợp, cải cách chính là điều kiện để tồn tại.
Cuba hôm nay không chỉ đứng trước lựa chọn giữa Washington và Havana, giữa chủ nghĩa xã hội và kinh tế thị trường.
Lựa chọn sâu xa hơn là giữa cải cách và trì trệ, giữa thích nghi để tồn tại và bảo vệ quá khứ đến mức đánh mất tương lai.
Nó cần điện cho người dân.
Cần bánh mì cho gia đình.
Cần thuốc men cho người bệnh.
Cần hy vọng cho thế hệ trẻ.
Bài học Cuba không chỉ dành cho Havana.
Nó dành cho mọi chính quyền từng nhân danh một lý tưởng cao đẹp để cầm quyền:
Lịch sử có thể hỏi các ông đã chiến đấu vì điều gì. Nhưng người dân sẽ hỏi các ông đã làm gì cho cuộc sống của họ hôm nay.
Bởi vì mục tiêu cuối cùng của mọi cuộc cách mạng, mọi nhà nước và mọi hệ thống chính trị không phải là bảo vệ quyền lực của một nhóm người.
Mục tiêu cuối cùng phải là phục vụ con người.
Vũ Đức Khanh
July 12, 2026
*****
Nguồn tham khảo:
Nguồn: thekymoi.media
Tháng 1/1956: Giai phẩm Mùa Xuân ra đời, do Lê Đạt và Hoàng Cầm chủ…
Những gì đang xẩy ra quanh vụ đấu tố, bắt bớ các nhà văn, biên…
Giai đoạn Cải cách ruộng đất (1953–1956) vẫn thường được nhắc đến như một chương…
Tuyên bố chung của 14 nước (Mỹ, Anh, Philippines, Nhật Bản, Úc, New Zealand, Canada,…
Vậy là Trung Quốc đã chiếm đoạt 789 cây số vuông trên biên giới, và…
Có một quy luật của lịch sử mà nhiều chế độ chính trị đã từng…