Một miếng bò dát vàng có thể làm mất danh dự của một chính khách. Nhưng trong một chế độ thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực độc lập, nó cũng có thể trở thành phép thử cho thấy một chính khách đã mạnh đến mức nào.
Ngày 3 tháng 11 năm 2026 đánh dấu tròn 5 năm vụ bê bối bò dát vàng tại London, Anh Quốc, gắn liền với tên tuổi của Tô Lâm, khi đó là Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam.
Tháng 11 năm 2021, giữa lúc người dân Việt Nam vừa trải qua những tháng ngày khốn khó vì đại dịch COVID-19, hình ảnh ông Tô Lâm được đầu bếp nổi tiếng Salt Bae đút miếng thịt bò dát vàng tại một nhà hàng sang trọng ở London đã gây phẫn nộ trong dư luận.
Một miếng thịt bò có thể nuốt trôi trong vài giây, nhưng hình ảnh ấy đã trở thành một biểu tượng khó xóa nhòa về sự xa hoa của giới chóp bu cộng sản.
Tuy nhiên, điều đáng suy ngẫm nhất không phải là giá trị của miếng thịt bò, mà là câu hỏi:
Tại sao một vụ bê bối gây chấn động dư luận như vậy lại không dẫn đến một cuộc điều tra trách nhiệm công khai, minh bạch đối với người đứng đầu Bộ Công an?
Và quan trọng hơn: Phải chăng đây chính là thời điểm Tô Lâm nhận ra rằng quyền lực của mình đã đủ lớn để vượt qua cả những nguyên tắc kỷ luật mà Đảng Cộng sản thường xuyên rao giảng?
1. MIẾNG BÒ DÁT VÀNG VÀ SỰ IM LẶNG ĐÁNG SỢ CỦA NGUYỄN PHÚ TRỌNG
Năm 2021, Nguyễn Phú Trọng đang giữ chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời là người phát động chiến dịch chống tham nhũng mang tên “đốt lò”.
Ông Trọng thường xuyên nhấn mạnh rằng không có vùng cấm, không có ngoại lệ trong xử lý cán bộ vi phạm.
Nhưng vụ đớp bò dát vàng của Tô Lâm đã đặt khẩu hiệu ấy trước một phép thử đặc biệt.
Một Bộ trưởng Công an xuất hiện trong hình ảnh ăn uống xa hoa ở nước ngoài, giữa lúc đất nước đang chịu hậu quả nặng nề của đại dịch.
Đáng lẽ, dư luận phải được biết ai thanh toán bữa ăn, nguồn tiền từ đâu, có sử dụng ngân sách nhà nước hay không và hành vi ấy có phù hợp với các quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ cấp cao hay không?
Thế nhưng, không có một kết luận kiểm tra công khai nào giải đáp đầy đủ những câu hỏi đó.
Nguyễn Phú Trọng, người nổi tiếng với chiếc lò chống tham nhũng, đã không công khai đưa vụ bò dát vàng vào một quy trình xem xét trách nhiệm tương xứng với sự quan tâm của dư luận.
Sự im lặng ấy đặt ra một câu hỏi chính trị lớn:
Phải chăng chiếc lò chống tham nhũng chỉ có thể đốt những người mà bộ máy quyền lực cho phép đốt?
Hay người đứng đầu Bộ Công an khi ấy đã sở hữu một vị thế chính trị khiến việc xem xét trách nhiệm của ông trở nên đặc biệt khó khăn?
Từ sự im lặng có thể kết luận Nguyễn Phú Trọng đã bị Tô Lâm khống chế.
2. KHI NGƯỜI NẮM HỒ SƠ CÓ THỂ MẠNH HƠN NGƯỜI NẮM CHỨC VỤ
Trong một hệ thống chính trị dân chủ, quyền lực của cơ quan công an phải chịu sự kiểm soát của pháp luật, Quốc hội, tòa án và báo chí độc lập.
Nhưng trong một hệ thống chính trị độc tài cộng sản, người kiểm soát bộ máy an ninh và điều tra có thể sở hữu lợi thế đặc biệt trong những cuộc cạnh tranh chính trị.
Tô Lâm không phải một Bộ trưởng bình thường.
Ông ta đứng đầu Bộ Công an, cơ quan có quyền lực rất lớn trong điều tra, thu thập thông tin và xử lý các vụ án liên quan đến những nhân vật cấp cao.
Trong khi đó, các nhân vật như Trần Cẩm Tú, Phan Đình Trạc, Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng và Vương Đình Huệ đều giữ những vị trí quan trọng trong hệ thống quyền lực.
Liệu Tô Lâm có nắm giữ những thông tin bất lợi đối với các nhân vật này hay không?
Liệu những hồ sơ điều tra có thể trở thành công cụ gây sức ép trong các cuộc đấu đá nội bộ hay không?
Qua thực tiễn đã xảy ra, có thể kết luận:
Khi cơ quan nắm quyền điều tra không chịu sự giám sát độc lập, việc thực thi pháp luật và sử dụng pháp luật làm công cụ quyền lực đã trở thành hiện thực.
Và như vậy, người nắm giữ bộ máy điều tra đã trở thành nhân vật đáng sợ nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị.
3. TỪ BÒ DÁT VÀNG ĐẾN NHỮNG CHIẾC GHẾ QUYỀN LỰC LẦN LƯỢT BỎ TRỐNG
Điều khiến câu chuyện bò dát vàng trở nên đặc biệt đáng chú ý là những biến động chính trị xảy ra sau đó.
Tháng 1 năm 2023, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc rời chức vụ.
Tháng 3 năm 2024, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng từ chức.
Tháng 4 năm 2024, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng rời vị trí.
Chỉ trong một thời gian tương đối ngắn, hàng loạt nhân vật từng giữ những vị trí cao nhất trong hệ thống chính trị Việt Nam lần lượt mất quyền lực.
Trong khi đó, Tô Lâm không những vượt qua vụ bê bối bò dát vàng mà còn tiếp tục thăng tiến.
Tháng 5 năm 2024, ông trở thành Chủ tịch nước.
Tháng 7 năm 2024, Nguyễn Phú Trọng qua đời.
Tháng 8 năm 2024, Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.
Một chuỗi sự kiện đáng kinh ngạc!
Từ người từng bị dư luận chỉ trích gay gắt vì hình ảnh ăn bò dát vàng ở London, Tô Lâm đã bước lên vị trí quyền lực cao nhất trong Đảng.
Tô Lâm là kẻ đã dàn dựng toàn bộ quá trình ấy. Tô Lâm cũng là kẻ đã dùng thủ đoạn bức tử Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Nhưng chuỗi biến động ấy vẫn đặt ra một vấn đề cần được phân tích:
Tại sao người đứng đầu bộ máy công an lại trở thành người hưởng lợi chính trị nổi bật trong giai đoạn hàng loạt lãnh đạo cấp cao lần lượt rời khỏi quyền lực?
Đó không chỉ là câu hỏi về cá nhân Tô Lâm.
Đó còn là câu hỏi về bản chất của một hệ thống chính trị mà những cuộc chuyển giao quyền lực quan trọng nhất diễn ra chủ yếu sau những cánh cửa đóng kín.
4. PHÉP THỬ LONDON: KHI TAI TIẾNG KHÔNG THỂ NGĂN CẢN THĂNG TIẾN
Trong chính trị, một vụ bê bối có thể dẫn đến ba kết quả.
Một là, người liên quan phải giải trình và được xác định không vi phạm.
Hai là, người liên quan bị xử lý trách nhiệm.
Ba là, vụ việc dần chìm xuống mà công chúng không nhận được câu trả lời thỏa đáng.
Trường hợp Tô Lâm đớp bò dát vàng thuộc về tình huống thứ ba.
Tô Lâm không bị mất chức vì vụ việc này. Trái lại, sự nghiệp chính trị của ông tiếp tục đi lên.
Điều đó không chứng minh rằng ông đã chủ động tổ chức một phép thử quyền lực. Nhưng xét về kết quả, vụ bê bối đã trở thành một phép thử thực tế đối với khả năng kiểm soát quyền lực trong nội bộ Đảng Cộng sản.
Và kết quả thật đáng suy ngẫm:
Dư luận có thể phẫn nộ, hình ảnh một quan chức có thể bị tổn hại nghiêm trọng, nhưng nếu thiếu những thiết chế giám sát độc lập thì sự phẫn nộ ấy chưa chắc tạo ra bất kỳ trách nhiệm chính trị nào.
Đây chính là điểm khác biệt giữa một hệ thống mà quan chức phải chịu trách nhiệm trước nhân dân và một hệ thống mà sự nghiệp chính trị của quan chức phụ thuộc chủ yếu vào tương quan quyền lực trong nội bộ đảng cầm quyền.
5. MIẾNG BÒ DÁT VÀNG NHỎ BÉ VÀ BÀI HỌC LỚN VỀ QUYỀN LỰC
Năm năm đã trôi qua.
Hình ảnh Tô Lâm há miệng đớp miếng bò dát vàng vẫn được nhiều người Việt Nam nhắc đến.
Nhưng nếu chỉ nhìn vụ việc như một câu chuyện ăn uống xa hoa thì chúng ta đã bỏ qua bài học chính trị quan trọng nhất.
Vấn đề không nằm ở việc một người ăn miếng thịt đắt tiền.
Vấn đề nằm ở chỗ một quan chức quyền lực có phải công khai giải trình trước nhân dân hay không.
Vấn đề không chỉ là Nguyễn Phú Trọng có muốn xử lý Tô Lâm hay không.
Vấn đề là tại sao trách nhiệm của một Bộ trưởng lại phụ thuộc quá nhiều vào ý chí của những người đứng đầu Đảng, thay vì được xem xét bằng một cơ chế giám sát minh bạch và độc lập.
Và vấn đề cũng không chỉ là Tô Lâm đã thăng tiến như thế nào.
Vấn đề là tại sao một hệ thống chính trị có thể chứng kiến những cuộc thay đổi nhân sự cấp cao liên tiếp mà người dân vẫn không được biết đầy đủ những gì thực sự diễn ra phía sau.
Một nền chính trị lành mạnh không được xây dựng trên nỗi sợ hãi của các quan chức đối với nhau, mà phải được xây dựng trên trách nhiệm của mọi quan chức trước pháp luật và nhân dân.
Đó mới là điều Việt Nam cần thay đổi chế độ.
KẾT LUẬN: AI MỚI LÀ NGƯỜI THỰC SỰ CẦM QUYỀN?
Vụ Tô Lâm đớp bò dát vàng London năm 2021 là một lát cắt đặc biệt của lịch sử chính trị Việt Nam đương đại.
Nó bắt đầu bằng một hình ảnh gây phẫn nộ.
Nó tiếp diễn bằng sự im lặng của hệ thống kiểm tra, giám sát trước những câu hỏi của công chúng.
Và nó được nhìn lại trong bối cảnh người từng là tâm điểm của vụ bê bối đã bước lên đỉnh cao quyền lực.
Có thể lịch sử sẽ còn cần thêm nhiều tài liệu để làm sáng tỏ những cuộc đấu đá chính trị trong giai đoạn năm 2021 đến 2024.
Nhưng ngay từ bây giờ, chúng ta có thể rút ra một kết luận:
Khi quyền lực không được kiểm soát bằng những thiết chế độc lập, một vụ bê bối có thể hủy hoại danh dự của người bình thường nhưng lại không đủ sức ngăn cản con đường thăng tiến của người nắm quyền lực lớn.
Và đó mới là điều đáng sợ nhất.
Bởi một đất nước không thể đặt tương lai của hàng trăm triệu con người vào sự thắng thua trong những cuộc đấu đá nội bộ của một nhóm lãnh đạo.
Đất nước ấy cần pháp quyền, cần báo chí độc lập, cần cạnh tranh chính trị công bằng và cần quyền lực thực sự thuộc về nhân dân.
Năm năm trước, Tô Lâm ăn một miếng bò dát vàng tại London. Năm năm sau, câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó: Ai có quyền buộc người nắm quyền lực cao nhất phải chịu trách nhiệm?
Một miếng bò dát vàng chỉ mất vài giây để nuốt xuống. Nhưng một hệ thống quyền lực không chịu sự kiểm soát của nhân dân có thể khiến cả dân tộc phải trả giá trong nhiều thế hệ.
Nguồn : www.facebook.com
(VNTB) – Muốn học theo 43 nước tiên tiến, hãy trả lại cho dân những…
Một xã hội không thể đòi hỏi người trẻ phải cống hiến không ngừng nếu…
(VNTB) – Lực lượng công an đang ưu tiên bảo vệ ai, và hiệu quả…
Luật pháp không chỉ cần những mục đích tốt đẹp. Nó còn cần những cơ…
Trong từ điển của chủ nghĩa xã hội, có những khái niệm nghe qua thì…