Chỉ Hươu Nói Ngựa – Kỳ 1

Triệu Cao dắt một con hươu vào triều, gọi đó là ngựa, rồi hỏi quần thần. Câu hỏi ấy không nhằm tìm kiếm câu trả lời đúng. Nó là một phép thử chính trị. Người nào nói sự thật – rằng đó là hươu – bị giết. Người im lặng được ghi nhớ. Người thuận theo quyền lực, lặp lại lời nói dối, thì được bảo toàn và thăng tiến. Từ khoảnh khắc đó, triều đình nhà Tần không còn là nơi bàn quốc sự, mà trở thành một không gian của sự đồng lõa tập thể.

Chỉ Hươu Nói Ngựa – Kỳ 2

Hình ảnh “xác ve sầu” vì thế mang tính mô tả, không phải mỉa mai. Cái xác của CNXH – tức hệ thống thuật ngữ, biểu tượng, nghi thức, khẩu hiệu – vẫn còn nguyên trên cành. Nó được bảo quản cẩn thận trong văn kiện, trong diễn văn, trong sách giáo khoa. Nhưng “con ve thật” – tức bản chất của hệ thống – đã chuyển hóa thành một cấu trúc mà trọng tâm không phải là phúc lợi xã hội hay quyền làm chủ của người dân, mà là sự ổn định tuyệt đối của quyền lực đảng.

Chỉ Hươu Nói Ngựa – Kỳ 3

Nếu Kỳ I là câu chuyện về ngôn ngữ quyền lực bị cưỡng bức, Kỳ II là sự “thoát xác” của một lý tưởng chỉ còn lại cái vỏ CNXH, thì Kỳ III này chạm tới điểm rơi của hệ thống: khoảnh khắc khi pháp quyền không còn là trụ cột, mà bị thay thế bằng kim tiền kết hợp với toàn trị như hai bánh răng ăn khớp nhau.