Trong những câu chuyện về tù nhân lương tâm ở Việt Nam, người ta thường nhắc đến Trịnh Bá Phương – người đàn ông dám đối diện nhà tù, dám chấp nhận những bản án chồng chất chỉ vì không chịu im lặng trước bất công. Nhưng phía sau anh, có một người gần như vô hình trước công luận: Thu Đỗ – người vợ ở lại, gánh lấy phần đau dài nhất.
Thu Đỗ không đứng trên bục phát biểu.
Chị không hô khẩu hiệu.
Chị cũng không chọn con đường đối đầu ồn ào.
Chị chỉ chọn ở lại.
Ở lại để nuôi con.
Ở lại để đi thăm nuôi.
Ở lại để hứng trọn những cuộc gọi lúc nửa đêm, những lần “mời làm việc” kéo dài đến sáng, những lời đe dọa lạnh lẽo: “Coi chừng cả nhà đi theo chồng.”
Khi Trịnh Bá Phương bị bắt lần đầu, rồi lần thứ hai. Khi bản án 10 năm chưa đủ, người ta chồng thêm 11 năm chỉ vì một tờ giấy mà anh không viết. Người ta nói đó là “pháp luật”. Nhưng pháp luật nào lại cần phải trả thù bằng cách bào mòn cả một gia đình?
Thu Đỗ gầy đi từng năm.
Chị không khóc trước mặt người khác. Chị chỉ khóc trên xe buýt, rồi vội lau nước mắt bằng tay áo khi thấy ánh nhìn của người lạ. “Mình mà gục thì ai lo cho con?” – chị nói, nhẹ như thể đó là điều hiển nhiên.
Hai đứa con còn quá nhỏ để hiểu chữ “tù”. Chúng chỉ biết cha vắng nhà rất lâu. Chúng hỏi mẹ những câu rất ngây thơ: “Bao giờ bố về?”
Và người mẹ ấy phải học cách trả lời sao cho không làm vỡ tuổi thơ của con, dù chính mình đang sống trong một hiện thực vỡ nát.
Có những lá thư chị viết cho chồng không bao giờ đến được tay anh.
Có những lời anh gửi về bị giữ lại bởi trại giam – như thể ngay cả tình cảm gia đình cũng bị coi là mối nguy an ninh.
Và có một chi tiết nhỏ khiến nhiều người không thể cầm lòng:
Mỗi lần thăm nuôi về, chị mang theo một chiếc áo anh mặc trong tù. Chị giặt thật sạch, phơi thật khô, gấp thật gọn rồi cất vào tủ. Không mặc. Không dùng.
“Để dành,” chị nói, “khi nào anh về thì mặc, cho thơm mùi nhà.”
Chiếc tủ ấy đã đầy dần lên bằng những chiếc áo không người mặc – những chứng tích thầm lặng của một quyền lực nhỏ nhen đến mức phải trút sự cay nghiệt lên cả mùi hương của gia đình.
Thu Đỗ không phải anh hùng theo nghĩa thường được ca tụng.
Chị là anh hùng theo cách đau đớn nhất: dùng chính thân mình để che chắn cho chồng con trước một bộ máy cai trị sẵn sàng nghiền nát những ai không phục tùng.
Một chế độ tự xưng là “vì nhân dân”, nhưng lại run rẩy trước vài lời nói thật.
Một quyền lực nhân danh “ổn định”, nhưng phải dùng đến nhà tù, đe dọa và trả thù để giữ im lặng.
Một hệ thống đủ tàn nhẫn để giam một người đàn ông, và đủ hèn hạ để hành hạ người phụ nữ ở lại phía sau.
Hôm nay, khi Trịnh Bá Phương vẫn còn sau song sắt, thì ở một góc nhỏ Hà Nội, vẫn có một người phụ nữ thắp nhang mỗi tối, thì thầm:
“Anh cứ yên tâm. Em và các con vẫn đứng vững.”
Và chính sự đứng vững ấy là điều khiến quyền lực độc tài sợ hãi nhất.
Bởi họ có thể giam giữ thân xác.
Nhưng họ bất lực trước tình yêu, lòng kiên nhẫn và phẩm giá con người.
Thu Đỗ không cần ai phong thánh.
Chị chỉ cần một điều rất giản dị: chồng được tự do, con được lớn lên trong bình yên.
Chỉ một điều như thế thôi.
Mà với một chế độ vô cảm, lại là điều không thể tha thứ.
Việt Quốc Nam
Nguồn: www.facebook.com
