Nhiều người Việt ủng hộ Trump không phải vì ông đại diện cho dân chủ. Mà vì ông khớp với ký ức và phản xạ chính trị đã hình thành từ nửa thế kỷ trước. Đó là một lựa chọn tâm lý nhiều hơn là một lập trường.
Phần lớn người Việt bước vào chính trị Mỹ bằng ký ức chiến tranh Việt Nam.
Thế giới của họ bị chia đôi: cộng sản và chống cộng, ta và địch. Khi đã quen nhìn đời bằng cặp kính đó, mọi hệ thống chính trị khác cũng bị ép chui vào hai ô đơn giản ấy.
Và trong bản đồ Mỹ, Cộng Hòa mặc định là “chống cộng”, còn Dân Chủ bị gom vào nhóm nhân nhượng, cánh tả, xã hội chủ nghĩa — bất kể thực tế phức tạp đến đâu.
Một định kiến sinh ra từ ký ức sống còn không cần cập nhật, nó chỉ cần được lặp lại cho đến khi thành phản xạ.
Trump bước đúng vào khoảng trống đó. Ông không cần trình bày chính sách hay hiểu thể chế.
Chỉ vài câu chửi Trung Quốc. Vài câu chống xã hội chủ nghĩa là đủ để được xếp vào phe ta.
Nhiều người ủng hộ Trump theo kiểu nhận diện bản sắc, thấy lá cờ quen trong đám đông, còn nó che cái gì phía sau thì không quan trọng.
Một yếu tố khác là ngôn ngữ. Phần đông người Việt, cả ở Mỹ lẫn trong nước do hạn chế ngôn ngữ nên hiểu chính trị Mỹ qua người Việt. Và được thực hiện bằng việc kể chuyện hơn là đưa tin.
Những người Việt kể chuyện này cũng rất hiểu khán giả. Trên YouTube và Facebook tiếng Việt, Trump không còn là một tổng thống bị ràng buộc bởi hiến pháp.
Ông trở thành nhân vật chính của một phim bộ dài tập: mỗi ngày một âm mưu, mỗi ngày một tình tiết. Trump luôn ở vai bị chèn ép. Phe kia luôn là phản diện. Nếu Trump thua là vì gian lận. Nếu Trump sai là vì cao tay quá người thường không hiểu. Cách kể này quen thuộc đến mức người nghe không thấy đó là tuyên truyền, họ chỉ thấy dễ nghe. Mà dễ nghe thì không cần đúng.
Nhiều người Việt phê phán tuyên truyền trong nước, nhưng lại tiêu thụ một dạng tuyên truyền khác với sự thoải mái khi nó nói đúng điều họ muốn tin.
Vì thế, họ nghi ngờ báo chí chính thống, nhưng tin tuyệt đối vào một người livestream mỗi tối.
Ghét nhồi sọ, nhưng chỉ nghe một chiều. Ghét lãnh tụ trong sách giáo khoa, nhưng lại thờ lãnh tụ qua YouTube và Facebook.
Tôi nghĩ, nhiều người Việt bầu theo Cộng Hòa như một thói quen truyền đời. Không phải vì họ đọc cương lĩnh, mà vì họ bỏ phiếu cho ký ức của chính mình.
Lá phiếu giống như một nén hương cho quá khứ. Ký ức mạnh hơn dữ kiện. Cảm xúc thắng lý trí.
Rứa hỷ,
Võ Ngọc Ánh
(12/01/2026)
