Sau khi trở lại chính trường, Donald Trump khơi lại một ý tưởng gây chấn động từ nhiệm kỳ trước: muốn “sở hữu” đảo Groenland, một lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch. Ông cho rằng đây là nhu cầu an ninh quốc gia Mỹ để ngăn Nga và Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Bắc Cực.
Trump tuyên bố Mỹ cần “kiểm soát hoàn toàn Groenland” nhằm: tăng cường hiện diện quân sự tại Bắc Cực, kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược đang hình thành, ngăn Nga – Trung Quốc khai thác khoáng sản và lập căn cứ, củng cố vị thế Mỹ như siêu cường duy nhất trong khu vực.
Trump còn nói “mọi lựa chọn đều nằm trên bàn”, bao gồm cả biện pháp quân sự khiến châu Âu báo động, nhưng không hề hoảng sợ.
Đan Mạch và Groenland phản ứng, Châu Âu đáp trả: đoàn kết và cứng rắn.
Đan Mạch lên án thái độ của Mỹ là ép buộc và can thiệp thô bạo. Chính quyền Groenland tuyên bố rõ ràng: Tôn trọng chủ quyền của mình, không chấp nhận bị mua bán như món hàng
Trước áp lực từ Trump, châu Âu đã có phản ứng mạnh hiếm thấy: ủng hộ tuyệt đối Đan Mạch về chủ quyền, điều lực lượng trinh sát Đức và Bắc Âu đến Groenland, tăng hiện diện của NATO tại Bắc Cực, lập nhóm đối sách ngoại giao để ngăn hành động đơn phương của Mỹ.
Pháp nhấn mạnh nguyên tắc bất di bất dịch của luật quốc tế: “Biên giới không thể bị thay đổi bằng vũ lực.”
Những ngày gần đây, thông tin Pháp quyết định gửi lực lượng quân sự tới Grosland phối hợp cùng Đức đã gây chấn động dư luận châu Âu. Đây không chỉ là phản ứng chiến lược trước các bước leo thang căng thẳng trong khu vực, mà còn thể hiện lập trường mạnh mẽ của Paris và Berlin: Châu Âu sẽ không ngồi yên chờ Mỹ ra tay, cũng không chấp nhận để Washington tự định nghĩa luật chơi quốc tế theo ý của riêng mình.
Việc Pháp điều quân sang Grosland sát cánh cùng Đức không chỉ là hành động bảo vệ châu Âu, mà còn là lời nhắn thẳng với Washington: thế giới không chấp nhận một siêu cường muốn tự ý định đoạt số phận người khác.
Bản chất thật của cuộc khủng hoảng
Greonland chỉ là một phần nổi của tảng băng.
Điều nằm bên dưới là rạn nứt sâu trong quan hệ Mỹ – Châu Âu:
-Trump theo đường lối quốc gia chủ nghĩa cực đoan, đơn phương, coi trọng sức mạnh hơn luật lệ.
-Châu Âu bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật pháp, chủ quyền và cân bằng quyền lực.
Hai mô hình này trực diện đối đầu.
Bài học lịch sử: khi siêu cường hành xử vượt luật lệ.
Một số nhà phân tích cảnh báo sự dịch chuyển của Mỹ hiện nay gợi lại tinh thần châu Âu những năm 1930: chủ nghĩa dân tộc cực đoan, coi thường hiệp ước quốc tế, dùng sức mạnh áp đặt ý chí.
Đức quốc xã khi đó cũng bắt đầu từ các khẩu hiệu: Tự tôn dân tộc, chống kẻ thù bên ngoài, phủ nhận luật lệ quốc tế, mở rộng ảnh hưởng bằng sức mạnh
Kết cục là Thế chiến thứ hai.
Tuy bối cảnh hiện nay khác xa, nhưng lịch sử cho thấy: khi một siêu cường xem thường luật pháp và đồng minh, thế giới sẽ bước vào giai đoạn bất ổn nguy hiểm.
Ảo tưởng “Mỹ tốt nên Mỹ được làm tất cả”
Một số người cuồng Mỹ, cuồng Trump lập luận rằng chỉ có Mỹ mới “đủ tốt” để điều hành thế giới, rằng luật pháp quốc tế “không hiệu quả”, và Mỹ nên được đứng trên tất cả.
Điều này vừa mâu thuẫn, vừa nguy hiểm: Nếu tôn trọng dân chủ, thì phải tôn trọng luật pháp quốc tế. Không thể gọi là dân chủ khi cổ vũ cho một siêu cường vô giới hạn. Đó là một dạng độc tài toàn cầu đội lốt “tự do”.
Đó không phải yêu dân chủ, mà là ngây thơ chính trị, vì nó mở đường để bất kỳ cường quốc nào cũng có thể viện cớ “làm điều tốt” để áp đặt ý chí của mình lên thế giới.
Cũng nên nhớ Mỹ mạnh – nhưng không thể “bao sân” toàn thế giới.
Không ai phủ nhận sức mạnh của Mỹ: kinh tế vượt trội, quân sự hàng đầu, khoa học – kỹ thuật tiên phong. Nhưng mạnh không có nghĩa là được quyền làm cha làm mẹ thiên hạ. (Hơn nữa, trong tương lai, ngoài Mỹ, sẽ có thể có những nước khác cũng mạnh).
Bởi nếu Mỹ được phép hành xử theo nguyên tắc:
“Mạnh thì đúng, yếu thì sai” thì Nga, Trung Quốc hay bất kỳ đế quốc nào khác cũng sẽ làm điều tương tự.
Khi đó: kẻ mạnh chia nhau quyền lực, kẻ yếu bị bắt nạt, biên giới bị xóa bằng vũ lực.
Trật tự quốc tế sụp đổ.
Lịch sử chứng minh: ngay cả một người tốt, nếu được trao độc quyền và không có kiểm soát, cũng dễ trở thành độc tài. Huống chi một siêu cường.
Thế giới không cần một quốc gia “làm cha làm mẹ”, mà cần luật lệ chung để mọi quốc gia(mạnh hay yếu) đều bị giới hạn và có chịu trách nhiệm.
Mỹ có thể tấn công Venezuela hay Iran… mà không có những hậu quả trầm trọng. Nhưng động vào Châu Âu là chắc chắn sẽ có hậu quả lớn đối với chính Mỹ và toàn thế giới.
Hoàng Quốc Dũng
(14/01/2026)
