Tổ chức Theo dõi nhân quyền Human Rights Watch hôm 04/02/2026, cảnh báo rằng tổng thống Donald Trump đang « biến Hoa Kỳ » thành một Nhà nước chuyên quyền độc đoán, nền dân chủ bị tấn công từ mọi phía, « trật tự quốc tế, dựa trên luật lệ đang bị sụp đổ ».
Human Rights Watch (HRW) đưa ra những mô tả về Hoa Kỳ mà trước đây được xem là chưa từng có trong các báo cáo thường niên. Theo AFP, bản báo cáo dài hơn 500 trang nhận định rằng « sự trở lại của tỷ phú đảng Cộng Hòa đã làm trầm trọng thêm tình trạng nhân quyền ». Ông Trump thể hiện « sự coi thường trắng trợn đối với nhân quyền và đã có những vi phạm nghiêm trọng ».
Tại Hoa Kỳ, ví dụ điển hình là việc triển khai các đặc vụ của Cơ quan thực thi di trú và hải quan (ICE), tiến hành nhiều cuộc đột kích bạo lực vào người nhập cư, và có những hành vi lạm dụng không cần thiết, dẫn đến cái chết của 32 người trong số họ khi bị giam giữ vào năm 2025.
Mặc dù tổ chức phi chính phủ này cũng lưu ý rằng các cuộc tấn công vào nền dân chủ không bắt đầu từ khi đảng Cộng Hòa trở lại nắm quyền, nhưng chính quyền Trump, « chỉ trong một thời gian rất ngắn » , đã « làm suy yếu lòng tin của công chúng vào tính liêm chính của các cuộc bầu cử », thu hẹp các quyền của phụ nữ , đồng thời « làm tổn hại các biện pháp khắc phục sự phân biệt chủng tộc » và « loại bỏ các biện pháp bảo vệ » người LGBT.
Báo cáo nhấn mạnh đến « sự trượt dốc có chủ ý của Hoa Kỳ hướng tới chế độ chuyên quyền », khi chính quyền có hành động trả đũa đối với những đối thủ chính trị, tấn công vào « sự độc lập của ngành tư pháp », vô hiệu hóa các cơ chế kiểm soát vốn là đối trọng của nền dân chủ.
Tổ chức có trụ sở tại New York cũng nhắc lại những cáo buộc về việc Hoa Kỳ, thực hiện các vụ “mất tích cưỡng bức”, được coi là một tội ác theo luật pháp quốc tế, khi trục xuất 252 người di cư Venezuela tới một nhà tù an ninh khắc nghiệt tại El Salvador.
Giám đốc điều hành HRW, ông Philippe Bolopion cho AFP biết: “Chỉ với năm đầu tiên trong nhiệm kỳ hai của tống thống Trump, lịch sử đang đi theo hướng sai lệch rất nhanh chóng. Tất cả những thành tựu và tiến bộ đạt được bằng nhiều thập kỷ đấu tranh hiện đang bị đe dọa”.
Theo HRW, nền dân chủ đã thụt lùi, về mức vào năm 1985 khi Liên Xô vẫn tồn tại. « Nga và Trung Quốc ít tự do hơn so với 20 năm trước và Hoa Kỳ cũng trong tình trạng tương tự. »
Tổ chức này kêu gọi thành lập một liên minh chiến lược, từ « các cường quốc tầm trung », đoàn kết lại, đưa ra « cốt lõi chung về các giá trị dân chủ » và tôn trọng luật pháp quốc tế, chẳng hạn như Canada, các nước thuộc Liên Hiệp Châu Âu, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc Úc. Liên minh này có thể tạo thành một khối vững chắc, bỏ phiếu tại Liên Hiệp Quốc để phản đối các chính sách của Trump, theo trích dẫn từ France Info.
Báo cáo thường niên của HRW cũng nêu ra tình trạng nhân quyền trên thế giới, lên án những hành động tàn bạo của quân đội Israel, phạm tội ác chống loài người, diệt chủng, thanh lọc chủng tộc ở Gaza. Cuộc chiến tiếp diễn tại Ukraina, và Nga vẫn đang tiến hành các cuộc không kích bừa bãi, tra tấn tù binh chiến tranh, « sử dụng drone để truy lùng và giết hại thường dân ». Còn tại Sudan, tổ chức phi chính phủ này cho biết, « các vụ giết người và hãm hiếp trên diện rộng ở Darfur ».
Chi Phương
Nguồn: rfi.fr
