Lịch sử chính trị thế giới đã chứng minh một quy luật nghiệt ngã: Việc lật đổ một chế độ độc tài, dù là thần quyền tại Iran hay các thể chế toàn trị khác, không khó bằng việc quản trị và ổn định sự hỗn loạn sau đó.
Bài học từ “khoảng trống quyền lực”
Tại Iran, kịch bản về một cuộc can thiệp quân sự từ các siêu cường để xóa sổ bộ máy lãnh đạo hiện tại luôn đi kèm với nỗi lo về nguy cơ sụp đổ trật tự xã hội. Khi các tiếng nói đối lập bị tiêu diệt hoặc cầm tù có hệ thống như tại Việt Nam bấy lâu nay , một “khoảng trống quyền lực” sẽ xuất hiện ngay khi chế độ cáo chung. Nếu không có một lực lượng thay thế đủ uy tín và khả năng điều hành, quốc gia dễ rơi vào tình trạng vô chính phủ hoặc tệ hơn là “độc tài nối tiếp độc tài” không ai muốn xảy ra.
Thách thức của thực tại Việt Nam
Câu hỏi về một lực lượng đối trọng cũng đang đặt ra thách thức lớn đối với tương lai Việt Nam. Với bộ máy an ninh dày đặc, việc hình thành một tổ chức chính trị đối lập công khai là điều vô cùng khó khăn. Tuy nhiên trên thực tế, nếu không bắt đầu xây dựng nhân sự ngay từ bây giờ, Việt Nam sẽ đối mặt với rủi ro vô cùng lớn khi thời điểm “biến động” đến với nước mình như Iran trong lúc này.
Xây dựng lực lượng đối trọng không chỉ đơn thuần là tập hợp những người bất đồng chính kiến. Đó phải là quá trình chuẩn bị về:
– Năng lực quản trị: Những cá nhân hiểu biết về luật pháp, kinh tế và vận hành nhà nước theo tiêu chuẩn dân chủ.
– Sự khéo léo và kiên trì: Hoạt động trong bóng tối đòi hỏi sự tĩnh táo để bảo toàn lực lượng trước mạng lưới kiểm soát của “hàng triệu công an”.
– Hòa hợp dân tộc: Một lực lượng đủ bao dung để ngăn chặn sự trả thù chính trị, vốn là nguyên nhân chính dẫn đến nội chiến sau khi nhà cầm quyền độc tài sụp đổ.
Tinh thần tự chủ trong lịch sử Việt
Lịch sử Việt Nam từng ghi nhận những thời kỳ đen tối nhất vẫn sản sinh ra những nhân vật kiệt xuất. Từ Hai Bà Trưng, Ngô Quyền đến Lê Lợi hay Quang Trung, điểm chung của họ không chỉ là lòng quả cảm mà là khả năng quy tụ lòng dân và thiết lập lại trật tự mới ngay trên đống đổ nát của chế độ cũ hoặc ngoại xâm.
Trong bối cảnh hiện đại, “những anh hùng mới” có thể không xuất hiện dưới hình thức võ tướng, mà là những trí thức, những nhà hoạt động xã hội dân sự biết cách kết nối nguồn lực trong và ngoài nước bằng cách mở lòng và khôn khéo.
Kết luận
Sự sụp đổ của một chế độ độc tài là tất yếu lịch sử, nhưng một xã hội tự do, dân chủ sẽ không bỗng dưng từ trên trời rơi xuống cho dân hưởng mà chỉ có thể thành hình nếu có sự chuẩn bị chu đáo về nhân sự và tầm nhìn. Nếu cộng đồng người Việt không chủ động tìm kiếm, xây dựng và hỗ trợ những nhân tố quả cảm, có tài có đức ngay từ bây giờ, cái giá phải trả cho sự “rối loạn vô chính phủ” sẽ là sự thụt lùi của dân tộc thêm nhiều thập niên nữa.
Dân chủ không phải là món quà từ bên ngoài, từ các nước bạn, từ trên trời rơi xuống, mà là thành quả của một lực lượng đối trọng đủ bản lĩnh để nhận lãnh trách nhiệm trước lịch sử. Và ai trong chúng ta cũng có trách nhiệm đóng góp phần mình để đất nước có một tương lai tốt đẹp thay vì tình trạng “độc tài sau độc tài”.
Nguyễn Phan Ngọc
Nguồn: www.facebook.com
