(VNTB) – Một xã hội không thể đòi hỏi người trẻ phải cống hiến không ngừng nếu chính xã hội ấy không tạo ra những con đường thực tế để họ xây dựng tương lai.
4. Người trẻ mất hy vọng: Làm cả đời chưa chắc mua nổi nhà
Người trẻ học hành, tìm việc, làm thêm, tích lũy và cố gắng xây dựng cuộc sống. Nhưng với nhiều người, con đường từ một người lao động bình thường đến một người có nhà ở, gia đình ổn định và tài chính vững vàng ngày càng khó khăn.
Tiền lương phải cạnh tranh với chi phí sinh hoạt. Giá nhà tại nhiều khu vực vượt xa khả năng tích lũy từ thu nhập thông thường. Muốn khởi nghiệp phải có vốn, khách hàng và khả năng chịu đựng rủi ro. Muốn mở rộng kinh doanh phải đối mặt với cạnh tranh, thủ tục và nhiều loại chi phí.
Trong hoàn cảnh ấy, người trẻ cần cơ hội thực tế chứ không chỉ những lời khuyên phải chăm chỉ, phải cố gắng và phải kiên trì.
Một người làm việc nghiêm túc nhưng sau nhiều năm vẫn không thể tiến gần hơn đến mục tiêu an cư sẽ bắt đầu tự hỏi: mình phải cố gắng đến bao giờ? Nếu làm việc chăm chỉ vẫn không đủ để xây dựng một cuộc sống ổn định, liệu những nỗ lực hôm nay có thực sự đem lại tương lai tốt hơn?
Đó là một vấn đề xã hội nghiêm trọng.
Khi giấc mơ mua nhà ngày càng xa, việc lập gia đình và sinh con trở thành gánh nặng tài chính lớn hơn, nhiều người buộc phải trì hoãn những kế hoạch dài hạn. Khi cơ hội khởi nghiệp khó khăn, họ có thể chọn công việc ít rủi ro hơn nhưng cũng ít triển vọng hơn. Khi những nỗ lực liên tục không đem lại kết quả tương xứng, khát vọng vươn lên có thể bị thay thế bằng tâm lý chỉ cố gắng tồn tại.
Một xã hội không thể đòi hỏi người trẻ phải cống hiến không ngừng nếu chính xã hội ấy không tạo ra những con đường thực tế để họ xây dựng tương lai.
Người trẻ không nhất thiết đòi hỏi phải giàu có nhanh chóng. Điều họ cần là cơ hội công bằng, thu nhập đủ sống, nhà ở trong tầm với, môi trường kinh doanh có thể dự đoán và niềm tin rằng năng lực cùng lao động của mình sẽ được đền đáp.
Nếu những điều đó ngày càng khó đạt được, xã hội sẽ phải đối diện với một câu hỏi lớn hơn nhiều so với chuyện mỗi cá nhân có mua được nhà hay không: điều gì sẽ giữ chân những người trẻ tài năng, nhiệt huyết và có khát vọng đóng góp?
5. Bất động sản thổi giá, quy hoạch thiếu tầm nhìn: Người dân bị đẩy ra khỏi chính quê hương mình
Đất đai là nguồn lực quan trọng của quốc gia. Nhưng khi nhà ở trở thành công cụ đầu cơ, giá trị sử dụng của một nơi để sống có thể bị lấn át bởi kỳ vọng kiếm lời.
Người có nhu cầu ở thực phải cạnh tranh với dòng tiền đầu tư. Người lao động phải dành nhiều năm tích lũy nhưng vẫn khó mua nhà. Những khu vực có tiềm năng phát triển có thể trở thành tâm điểm của những cơn sốt giá, trong khi hạ tầng, dịch vụ công và nhu cầu thực tế của cộng đồng không được quan tâm tương xứng.
Đáng nói hơn, những quyết định quy hoạch thiếu khoa học, nếu chạy theo lợi ích ngắn hạn, có thể để lại hậu quả kéo dài nhiều thập niên.
Đất nông nghiệp bị chuyển đổi, cảnh quan bị phá vỡ, di sản bị xâm hại, môi trường bị tổn thương, khu dân cư phát triển thiếu hạ tầng và người dân phải di dời khỏi nơi gắn bó lâu đời. Những tổn thất ấy không thể chỉ được đánh giá bằng số tiền thu được từ việc chuyển đổi đất hoặc lợi nhuận của một dự án.
Ai được hưởng lợi từ các quyết định quy hoạch? Ai phải gánh chịu chi phí? Người dân có được tham vấn thực chất không? Việc bồi thường có bảo đảm quyền lợi chính đáng không? Những người mất sinh kế có cơ hội ổn định cuộc sống ở nơi mới hay không?
Đây là những câu hỏi phải được trả lời công khai.
Không thể cứ xây dựng thêm, phân lô thêm, bán thêm đất rồi mặc nhiên gọi đó là phát triển. Một khu đô thị chỉ có ý nghĩa khi người dân có thể sinh sống, làm việc, đi lại và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong một môi trường bền vững.
Điều cay đắng là nhiều người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất quê hương, làm việc bằng chính sức lao động của mình, nhưng khi muốn mua một căn nhà để ổn định cuộc sống lại không đủ khả năng chi trả.
Họ có thể chứng kiến đất đai quanh mình tăng giá chóng mặt, nhưng thu nhập của bản thân không tăng tương xứng. Họ có thể sống giữa những dự án mới, những khu đô thị mới, nhưng vẫn không thể tìm được một nơi ở phù hợp với túi tiền.
Đất nước có thể phát triển về hạ tầng, đô thị có thể mở rộng, nhưng nếu người dân ngày càng khó an cư, thì cần phải hỏi sự phát triển ấy đang phục vụ những nhu cầu nào và ai đang được hưởng lợi nhiều nhất.
6. Pháp luật nghiêm khắc với dân, nhưng có đủ nghiêm khắc với người có quyền lực?
Không có gì làm xói mòn niềm tin vào pháp luật nhanh hơn cảm giác rằng cùng một hệ thống quy định nhưng những người khác nhau lại phải chịu những tiêu chuẩn khác nhau.
Người dân vi phạm phải chịu trách nhiệm theo quy định. Cán bộ và người có chức vụ khi vi phạm cũng phải chịu trách nhiệm tương xứng với hành vi, hậu quả và vai trò của mình.
Việc xem xét tình tiết giảm nhẹ, khắc phục hậu quả hoặc áp dụng chính sách khoan hồng có thể hoàn toàn phù hợp với pháp luật. Nhưng những quyết định ấy phải dựa trên căn cứ rõ ràng, được giải thích thỏa đáng và có khả năng chịu sự giám sát của công chúng.
Điều đáng lên án là bất kỳ trường hợp nào mà chức vụ, quan hệ hoặc khả năng tài chính trở thành lợi thế để né tránh trách nhiệm, nếu những dấu hiệu đó được chứng minh.
Khi một người dân bình thường đối diện với chế tài nghiêm khắc, trong khi một vụ việc liên quan đến người có quyền lực lại khiến dư luận nghi ngờ về sự tương xứng của hình phạt, cơ quan có trách nhiệm phải đưa ra lời giải thích bằng căn cứ pháp luật và chứng cứ cụ thể.
Không thể yêu cầu người dân tin tưởng chỉ bằng những lời khẳng định rằng mọi việc đều đúng quy trình.
Một quy trình có thể được viện dẫn, nhưng điều công chúng cần hiểu là tại sao quyết định ấy được đưa ra, những tình tiết nào được xem xét và liệu những trường hợp tương tự có được xử lý nhất quán hay không.
Pháp luật không thể đòi hỏi sự tôn trọng tuyệt đối nếu chính quá trình thực thi không chứng minh được nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.
Người dân có thể chấp nhận một quyết định bất lợi khi họ thấy nó đúng luật và công bằng. Nhưng họ khó chấp nhận sự thiếu nhất quán mà không có lời giải thích thỏa đáng.
Nếu muốn xây dựng niềm tin, không có con đường nào khác ngoài minh bạch, trách nhiệm giải trình và việc xử lý sai phạm không phân biệt địa vị xã hội.
Bất Đồng Tiên Sinh
Nguồn: vietnamthoibao.org
