Ngoại giao của Trump không phải bàn cờ chính trị, mà là sòng bạc quốc tế, nơi ai có tiền thì được ngồi bàn VIP. Ai nghèo thì đứng ngoài cửa. Còn bị thu phí, bị dọa, và bị mời đi bằng giọng không cần tôn trọng.
Với Trump, bang giao quốc tế giống như bước vào casino. Không mang theo hiến chương. Không mang theo giá trị. Chỉ mang theo bảng giá.
Quốc gia nào có nhiều tiền mặt, tài nguyên, thị trường lớn thì được bắt tay. Quốc gia nào nghèo, đang phát triển, cần hỗ trợ thì bị nhìn như con bạc cháy túi. Câu hỏi đầu tiên luôn là, anh mang tới cho tôi bao nhiêu?.
Với các nước giàu, Trump nói chuyện bằng nụ cười và hóa đơn. Nhiều quốc gia giàu nhờ dầu mỏ ở Trung Đông là minh chứng. Ả Rập Saudi mua vũ khí hàng trăm tỷ USD thì được coi là “đồng minh tuyệt vời”, bất kể hồ sơ nhân quyền.
Nhật, Hàn thì được bảo vệ như thu phí bãi đậu xe, muốn an toàn thì trả thêm. Ngoại giao lúc này giống định mức của hợp đồng bảo hiểm. Đóng đủ, ký tiếp. Không đủ, tự lo.
Châu Âu đang tỉnh giấc trong logic này của Trump.
Với các nước nghèo và đang phát triển, giọng Trump đổi ngay tông. Viện trợ bị cắt. Thuế quan được rút ra như cây gậy trên bàn poker. Visa trở thành sự mặc cả.
Trung Mỹ, châu Phi, Nam Á… không còn là đối tác phát triển, mà là vấn đề. Trong sòng bạc này, nghèo không phải hoàn cảnh, mà là những quốc gia thất bại, tội lỗi.
Trump không có suy nghĩ làm cho thế giới này tốt hơn và chúng ta cùng nhau chung sống.
Trump đặc biệt khó chịu với những thể chế làm cho sòng bạc bớt gian.
WTO bị chê vì luật chơi không cho ép giá tùy hứng. NATO bị coi như hội bảo kê, nhưng lại bảo kê miễn phí.
Khi luật lệ bảo vệ kẻ yếu, Trump thấy vướng víu. Ukraine là thực tiễn đầy sống động đang diễn ra. Trump sẵn sàng hợp lý hóa bất công và đàn áp lẽ phải.
Khi trật tự quốc tế hạn chế quyền ra giá, Trump thấy mất vui.
Trump luôn nói “nước Mỹ trên hết”, nhưng lại phá chính những cấu trúc từng giúp Mỹ giàu, trở thành cường quốc hàng đầu.
Khi Mỹ rút lui, khoảng trống không tự biến mất. Nó được lấp bằng Trung Quốc, bằng các khoản vay, bằng ảnh hưởng mềm. Và bằng những cái bắt tay mà Trump khinh thường vì không thấy tiền tươi, thóc thật.
Ngoại giao kiểu sòng bạc có một đặc điểm chung, thắng nhanh, thua dài. Hôm nay ép được một nước nghèo, ngày mai cả khu vực bất ổn.
Hôm nay cắt viện trợ, ngày mai trả giá bằng khủng hoảng di dân, xung đột, và đối thủ địa chính trị mạnh hơn. Những điều này không nằm trong bảng tính ngắn hạn.
Trump không hỏi, thế giới này sẽ đi về đâu. Làm thể nào để thế giới tốt hơn. Ông chỉ quan tâm, ai trả tiền hôm nay và trả bao nhiêu.
Trong sòng bạc này, Mỹ có thể thắng vài ván, nhưng thế giới sẽ thua cả cuộc chơi.
Rứa hỷ,
Võ Ngọc Ánh
(16/12/2025)
