Ngày 19/3/2016, Ủy ban Thường Vụ Quốc hội đã họp với đoàn giám sát về “Tình hình oan, sai khi áp dụng pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, và bồi thường thiệt hại cho người bị oan theo quy định của pháp luật”. Trong phiên họp có Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu và đại diện các Ủy ban của Quốc hội. Phía nhà nước có đại diện các bộ : Công an, Quốc phòng, Tài chánh, Nông nghiệp và phát triển nông thôn, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, và Bộ Tư pháp.
Theo báo cáo, Trung tướng Công an cộng sản Việt Nam Trần Trọng Lượng, Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Cảnh sát Phòng chống Tội phạm trình bày tại phiên họp, rằng : “Trong khoảng thời gian từ tháng 10/2011 đến tháng 9/2014 (3 năm), đã có 226 trường hợp chết tại nhà tạm giữ và trại tạm giam trên toàn quốc. Nguyên nhân chính của các trường hợp tử vong này là do bệnh lý và do nghi phạm bị tạm giữ tạm giam tự sát”.
Dân biểu Nguyễn Thái Học tỉnh Phú Yên, thành viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đề nghị làm rõ hơn các số liệu được báo cáo. Theo báo cáo của Bộ Công an thi có 226.000 nghi phạm bị bắt giữ và chết trong nhà tạm giữ và trại tạm giam, mà nguyên nhân chính là do bệnh lý, do nghi phạm trong lúc bị tạm giữ tạm giam đã tự sát : “Vậy có nguyên nhân thứ yếu không ? Và nguyên nhân đó là gì ?”
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện cũng ngờ vực : “Lý do mà đại diện Bộ Công an trình bày là không thuyết phục, và phải xác định rõ thêm”.
Trung tướng Trần Trọng Lượng trả lời câu hỏi của Dân biểu Nguyễn Thái Học, bằng cách nhắc lại con số 226 trường hợp chết tại nhà tạm giữ và trại tạm giam, đồng thời khẳng định nguyên nhân tự sát và do bệnh lý..
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Đỗ Mạnh Hùng đề nghị : “Bộ Công an làm rõ điều kiện giam giữ như thế nào để người bị tạm giam tạm giữ chết nhiều như vậy, nhiều hơn cả bệnh lý. Lưu ý, pháp luật đã có quy định khi bị tạm giữ tạm giam, thì cơ quan tạm giữ tạm giam phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn tính mạng sức khỏe cho người bị tạm giam tạm giữ, và đề nghị làm rõ thêm vấn đề này. Trong báo cáo, các đồng chí có nêu về các trường hợp chết vì HIV và một số bệnh bất khả kháng khác thì không đặt vấn đề, nhưng còn có những bệnh khác, liệu nếu không bị tạm giam tạm giữ thì họ có chết không ? Ví dụ trong này nêu chết vì bệnh vảy nến, chết vì suy nhược cơ thể. Nếu không bị tạm giam tạm giữ thì họ có chết không ? Rồi bệnh tim thì có thể đột tử. Nhưng nhiều trường hợp bệnh tim ở điều kiện thường có thể qua được khỏi được. Vậy trách nhiệm của cơ quan tạm giam tạm giữ như thế nào ?”.
Trung tướng Trần Trọng Lượng trả lời : “Hiện tại chưa có tin tức cụ thể, và sẽ cho tìm hiểu bổ sung các vấn đề được nêu ra tại cuộc họp hôm nay”.
Tháng 10/2017, Mạng Bloggers trong nước phổ biến tập tài liệu cũng về người dân bị bắt vào đồn Công an, hoặc tại trại tạm giam tạm giữ rồi lăn đùng ra chết trong đó, “Stop police killing civilians 2” do Mạng Lưới Bloggers Việt Nam sưu tầm với 69 người chết trong đồn Công an khi bị gọi đến làm việc, bị tạm giam tạm giữ, con số này nhằm bổ sung tài liệu từ tháng 10/2014 đến tháng 8 năm 2017. Con số theo từng năm, thì năm 2014 với 22 trường hợp, năm 2015 với 18 trường hợp, năm 2016 với 18 trường hợp và cập nhật đến tháng 8 năm 2017 với 11 trường hợp. Cũng vì tập tài liệu này mà Blogger Mẹ Nấm, tức Nguyễn Ngọc Như Quỳnh -một trong những sáng lập viên của Mạng Lưới Bloggers Việt Nam- bị bắt giam ngày 10/10/2016, vì Công an tỉnh Khánh Hòa cáo buộc vi phạm điều 88 “tuyên truyền chống nhà nước cộng sản Việt Nam”.
Từng là một tù nhân bị giam giữ tại trại tạm giam Trần Phú và trại Thanh Hóa 5, blogger Phạm Thanh Nghiên xin chia sẻ vài chi tiết để giúp người quan tâm đến vấn nạn công dân chết trong đồn Công an cũng như trong nhà tạm giam tạm giữ, có câu trả lời “tự tử trong đồn Công an hay trong nhà tù là khó hay dễ ?”
Bắt đầu chuyện kể : “Bước chân vào nhà tù (trại tạm giam, nhà tạm giữ), việc đầu tiên là bị khám xét toàn thân và vật dụng mang trên người, mà họ gọi là kiểm tra thân thể xem “bị can”, có mang theo thứ gì để tự tử không. Quy định nơi giam giữ là không được mang theo, tàng trữ, sử dụng vật cấm như chất nổ, chất phóng xạ, bom, mìn, vật sắc nhọn… cho đến những thứ tưởng rất bình thường như áo xu chiêng, dây nơ kẹp buộc tóc… đối với nữ, quần sịp đối với nam. Không được để móng tay, móng chân. Bàn chải đánh răng phải bị chặt gần cụt cán trước khi dùng. Không được dùng dây phơi quần áo, không được đi dày dép, quần áo không được có dải rút, không được đeo mắt kính (dù cận lòi ra), không đeo đồ trang sức, không được dùng dây thắt lưng… Tất cả những thứ như bát ăn cơm, ca cốc uống nước đều phải là đồ nhựa. Không được dùng đũa mà phải dùng thìa (muỗng) nhựa…”.
“Lý do mà họ viện dẫn là để các “bị can hay phạm nhân” không có phương tiện để tự tử. Chưa kể việc các buồng tạm giam, tạm giữ được “canh phòng” rất cẩn mật, thậm chí gắn cả camera để kiểm soát mọi cử chỉ hay hành động của tất cả những người giam giữ trong đó”. Đối với những buồng giam tập thể, cai tù còn phân công các tù nhân chia ca, thức đêm để gác, nhằm ngăn chặn những vụ tự tử có thể xảy ra. Nhưng không hiểu sao, các vụ tự tử, chết trong những nơi tạm giam, tạm giữ vẫn thường xuyên xảy ra và có xu hướng gia tăng. Còn khi bị bắt vào đồn Công an, điều đầu tiên là bị tước hoặc vô hiệu hóa các phương tiện liên lạc của người bị bắt. Các vật cấm đã liệt kê ở trên, như : bom, mìn, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí v.v. đương nhiên phải bị tịch thu từ trước…”.
Với những kiểm soát ngặt nghèo đó -theo bạn- việc tự tử trong đồn Công an, trong trại tạm giam hay nhà tù, là dễ hay khó ?”
Trong bản tin đài BBC ngày 10/7/2017, một luật sư trong nước xin giấu tên, nói với đài BBC rằng : “Người dân có quyền nghi ngờ về những cái chết trong đồn Công an, một khi kết quả giám định pháp y những vụ này không được công khai và được xem là bí mật nhà nước”.
