Điều 60 của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982, không có quy chế cho các đảo nhân tạo (Artificial islands), như sau : “Các đảo nhân tạo, các thiết bị và công trình không được hưởng quy chế của đảo. Chúng không có lãnh hải riêng, và sự có mặt của chúng không có tác động gì đối với việc hoạch định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, hoặc thềm lục địa. Với điều Luật trên, hành động của Trung Quốc bồi đấp các đá ngầm thuộc quần đảo Trường Sa, là không giá trị.
Vì vậy mà ngày 24/9/2014 tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, Tổng thống Philippines Benigno Aquino III, đã tố cáo hành động cải tạo các bãi đá ngầm thành đảo nhân tạo của Trung Quốc.
Ngày 8/10/2014, đài Á Châu Tự Do trích bản tin của Tân Hoa Xã, theo đó thì Trung Quốc đã hoàn thành một sân bay trên đảo Phú Lâm trong Nhóm Đảo An Vĩnh thuộc quần đảo Hoàng Sa, với đường băng dài 2.000 thước. Bài báo Tân Hoa Xã viết rằng : “Đường băng mới hoàn thành tại đảo Phú Lâm là đảo lớn nhất của Hoàng Sa, sẽ nâng cao khả năng quốc phòng của Trung Quốc ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”.
Ngày 13/7/2015, hình do vệ tinh của công ty Digital Globe chụp và công bố : “Trung Quốc đang mở rộng hai đảo Phú Lâm và Quang Hòa thuộc quần đảo Hoàng Sa. Đường băng cũ trên đảo Phú Lâm, nay là đường băng mới dài khoảng 3.000 thước, đủ sức tiếp nhận các loại máy bay quân sự của Trung Quốc. Các bức ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy Trung Quốc đang xây nhiều cơ sở để chứa máy bay chiến đấu tại đây… Trong khi đó, trên đảo Quang Hòa có một doanh trại quân đội mới xây xong. Cùng lúc, đảo Duy Mộng mà Trung Quốc chiếm đóng gần đó, các tòa nhà mới cũng xây cất xong” (trích trong Wikipedia).
Ngày 16/3/2015, Đá Vành Khăn (Mischief Reef) là rạn san hô “nửa vòng cung” thuộc Cụm Bình Nguyên, sâu từ 18,3 đến 29,2 thước về phía đông của cụm Gạc Ma. Đá Vành Khăn là nơi tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Phi Luật Tân, và Trung Quốc, nhưng Trung Quốc đã kiểm soát đảo Đá này từ tháng 2/1995. Tên Mischief là do nhà làm bản đồ Henry Spratly đặt vào năm 1791 khi ông đi qua vùng quần đảo Trường Sa (trích trong Wikipedia).
Ngày 26/5/2015, hình Đá Gạc Ma do IHS Janes chụp và Sáng Kiến Minh Bạch Hàng Hải Châu Á (AMTI) giải đoán cơ sở nơi đây như sau : “Một hải cảng nhỏ có khu vực neo đậu, 2 trạm chất hàng, 2 bãi đáp trực thăng, 3 hệ thống có thể là ăng ten liên lạc vệ tinh, 1 cơ sở đa nhiệm lớn, 2 tháp radar đang xây dựng, có thể là 6 tháp giám sát dành cho vũ khí, 4 tháp vũ khí, 1 hải đăng, 1 trạm năng lượng mặt trời với 44 tấm pin và 3 tuabin gió” (trích trong Tiền Phong online 27/5/2015).
Ngày 28/6/2015, bản tin trên báo Washington Post, cho thấy Trung Quốc gần như hoàn tất việc xây dựng một đường băng dài khoảng 3.000 thước trên đảo Đá Chữ Thập. Hình mới nhất do Digital Globe chụp ngày 2 và 13/7/2015, cung cấp cho Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) tại Trung Tâm Nghiên Cứu quốc tế & Chiến Lược (CSIS) có trụ sở tại Washington DC. Theo AMTI, việc xây dựng căn cứ Không quân vẫn còn tiếp tục với việc “lát mặt bằng, đánh dấu đường băng, xây thềm đế máy bay, hệ thống cảm biến, và bổ sung các cơ sở yểm trợ”. Hình ảnh chụp Đá Chữ Thập còn cho thấy một chiến hạm neo đậu tại đó (trích trong VnExpress 28/7/2015).
Đá Subi. Hình chụp ngày 6/2/2015, và hình chụp ngày 17/4/2015. Hai hình với độ phân giải cao, cho thấy chỉ trong 10 tuần lễ mà Trung Quốc đã biến đảo nổi Subi có dạng một phi trường trên diện tích khoảng 2,65 cây số vuông. The Diplomat đưa tin : “Kích thước và hình dạng dải đất phù hợp một đường băng dài 3.300 thước, tương đương với độ dài đường băng trên đá Chữ Thập”.
Ngày 18/7/2015, với hình Đá Subi mà Trung Quốc bồi đấp do Victor Robert Lee chụp, giúp giải đoán như sau : “Chiều rộng của Đá Subi sau khi bồi đấp, đủ để thực hiện đường băng cùng một đường song song cho máy bay ra đường băng. Tấm hình bên trái do vệ tinh chụp, cho phép giải đoán là Trung Quốc đang xây một đường băng lớn cho phi cơ sử dụng, vì tổng số xe chở bê tông là 34 chiếc, tức là thêm 14 chiếc so với ảnh vệ tinh chụp ngày 5/6/2015. Riêng tàu nạo vét bồi đắp quanh Subi chỉ còn 3 chiếc vẫn tiếp tục, tức là giảm 11 chiếc so với 6 tuần lễ trước đó. Được hiểu là công tác bồi đắp sắp hoàn tất, trong khi công tác xây cất dồn dập hơn trước” (trích trong VnExpress 28/7/2015).
Năm 2015, hoàn tất 3 phi trường với phi đạo dài 3.000 thước trên Đá Chữ Thập, Đá Vành Khăn, và Đá Su Bi. Năm 2016, khi phán quyết của tòa án trọng tài quốc tế bác bỏ chủ quyền Trung Quốc trên Biển Đông, thì Trung Quốc nhanh chóng hoàn tất các cơ sở chứa hỏa tiễn, và các cơ sở phục vụ quân sự trên các Đá Ga Ven, Đá Tư Nghĩa, Đá Gạc Ma, và Đá Châu Viên.
Tóm tắt : Như vậy, các căn cứ của Trung Quốc trên các đảo thiên nhiên và đảo nhân tạo từ các Đá Ngầm thuộc quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cộng với căn cứ Hải quân và Không quân trên đảo Hải Nam, đã tạo nên một chuỗi căn cứ quân sự theo chiều Bắc Nam trên Biển Đông, đủ mạnh cho Trung Quốc khống chế nhóm Đảng cộng sản Việt Nam dưới dạng nào đó. Cũng với sức mạnh đó, vào lúc nào mà Trung Quốc cho là thuận lợi, rất có thể họ sẽ tuyên bố “vùng nhận dạng phòng không” để kiểm soát cả không phận lẫn hải phận phần lớn Biển Đông, trừ khi Hoa Kỳ mạnh mẽ can dự vào để bảo vệ, ít nhất cũng là bảo vệ đường hàng hải và hàng không.
