Bài phát biểu của Tổng thống Brazil tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 ngày 22/9/2026,
********************
Xin gửi lời chào trân trọng tới Chủ tịch Đại hội đồng, Đại sứ Khalifur Rahman của Bangladesh. Tôi xin chào các nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ và các đại biểu có mặt tại đây.
Tôi đặc biệt muốn gửi lời tới Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc. Trong suốt hai nhiệm kỳ của mình, ông António Guterres đã trực tiếp chứng kiến những hành vi thái quá của các siêu cường.
Thưa ngài Chủ tịch,
Đây là lần thứ 10 tôi mở đầu cuộc thảo luận chung của Đại hội đồng này.
Kể từ lần đầu tiên tôi bước lên bục phát biểu này vào năm 2003, đây chắc chắn là thời khắc nghiêm trọng nhất đối với Liên Hiệp Quốc.
Cảm xúc thôi thúc tôi hôm nay là sự phẫn nộ. Liên Hiệp Quốc đang thất bại trong một trong những sứ mệnh quan trọng nhất của mình, đó là giải thoát nhân loại khỏi thảm họa chiến tranh.
Uy tín của tổ chức chưa bao giờ xuống thấp như hiện nay. Khả năng bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất, những người không có quân đội hay kho vũ khí, chưa bao giờ yếu đến thế.
Tất cả chúng ta đang trở thành con tin của sự bất động tại Hội đồng Bảo an khi cơ quan này không hoàn thành vai trò của mình.
Năm 1946, tại kỳ họp đầu tiên của Đại hội đồng, Brazil đã cảnh báo về cái giá đắt mà cộng đồng quốc tế sẽ phải trả cho quyền phủ quyết.
Khiếm khuyết vốn có này trong Hiến chương Liên Hiệp Quốc đã trao cho các cường quốc đặc quyền được phép vô cảm.
Giờ đây, bên cạnh tội lỗi nguyên thủy đó còn xuất hiện một cuộc khủng hoảng lãnh đạo sâu sắc.
Năm 2025 ghi nhận số lượng xung đột vũ trang cao nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.
Hàng ngàn tỷ đô la đang đổ vào một cuộc chạy đua vũ trang mới.
Căng thẳng địa chính trị đang đe dọa biến những cuộc xung đột khu vực thành một cuộc chiến có quy mô toàn cầu.
Những người đang nắm quyền đưa ra các quyết định mang tính sống còn phải hành động có trách nhiệm và với tinh thần cấp bách.
Lãnh đạo các quốc gia thành viên Hội đồng Bảo an phải gặp nhau.
Tôi không xa lạ gì với thực tế của quyền lực. Nhưng sự nhượng bộ trước luật của kẻ mạnh đã vượt quá mọi giới hạn.
Đây không phải là chủ nghĩa lý tưởng mà là chủ nghĩa hiện thực thuần túy. Chiến tranh không phải là sự tiếp nối của chính trị bằng những phương tiện khác.
Chiến tranh là sự sụp đổ hoàn toàn của chính trị.
Trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau, lãnh đạo có nghĩa là dung hòa lợi ích của quốc gia với lợi ích của nhân loại.
Đó là nhận định của một người đại diện cho một dân tộc yêu chuộng hòa bình và tự do, một người từng đấu tranh chống chế độ độc tài quân sự và bảo vệ đất nước trước một cuộc đảo chính.
Đó cũng là niềm tin của một công nhân nhà máy, người đã ba lần được bầu làm tổng thống và đã đưa Brazil ra khỏi bản đồ nạn đói.
Đại hội đồng này gần đây đã sửa chữa một sự sai lệch mang tính lịch sử trên bản đồ thế giới. Đại hội đồng đã công nhận nạn buôn bán những người châu Phi bị bắt làm nô lệ là tội ác nghiêm trọng nhất chống lại loài người.
Đại hội đồng cũng đã thông qua một cách thể hiện chính xác hơn của bản đồ thế giới. Giờ đây, tổ chức cần tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với tương lai nhân loại.
Chúng ta được đặt trước lựa chọn: chủ nghĩa đa phương hay chủ nghĩa đơn phương; dân chủ hay chủ nghĩa cực đoan; chủ quyền hay sự lệ thuộc.
Những lựa chọn ấy đòi hỏi lòng can đảm, ý chí chính trị và mục tiêu rõ ràng.
Đó là những gì chúng ta mong đợi ở một chính khách. Yasser Arafat và Yitzhak Rabin là những chính khách như vậy. Họ đã vượt qua quá khứ để hình dung về một tương lai hòa bình, nhưng họ đã bị lòng thù hận đánh bại.
Nhiều thế hệ người Palestine sẽ phải mang theo nỗi đau và chấn thương do cuộc diệt chủng nhắm vào phụ nữ và trẻ em mà chính phủ Netanyahu gây ra tại Gaza.
Dân thường Israel phải trả giá cho chủ nghĩa cực đoan và sự không khoan dung thể hiện trong các hành động khủng bố của Hamas.
Việc truy bức Tòa án Hình sự Quốc tế và các thành viên của Tòa đang tạo điều kiện để những tội ác này không bị trừng phạt.
Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc Francesca Albanese không được phép bị buộc phải im lặng vì nói ra sự thật.
Các khu định cư bất hợp pháp ở Bờ Tây đang khiến giải pháp hai nhà nước, điều thiết yếu để người Israel và người Palestine có thể sống trong an toàn, ngày càng trở nên khó khả thi.
Đe dọa xóa sổ các nền văn minh sẽ không mang lại ổn định cho Trung Đông.
Eo biển Hormuz đã trở thành một chiến trường, trong khi lẽ ra nơi đây phải tiếp tục là tuyến huyết mạch của thương mại quốc tế.
Các gia đình trên khắp thế giới đang phải trả giá qua giá nhiên liệu, phân bón và lương thực tăng cao.
Cuộc chiến giữa Nga và Ukraina đã kéo dài năm năm, trở thành một thảm kịch nhân đạo, tiếp tục cướp đi sinh mạng con người.
Tất cả chúng ta đều biết rằng sẽ không có bên chiến thắng trên chiến trường.
Ngoại giao là lựa chọn duy nhất. Những sáng kiến như Nhóm Những người bạn vì Hòa bình do Brazil và Trung Quốc thành lập cho thấy trong cộng đồng quốc tế vẫn có những lực lượng sẵn sàng thúc đẩy đối thoại.
Tại Mỹ Latinh và Caribe, sự gần gũi về địa lý với cường quốc quân sự lớn nhất thế giới là một thực tế không thể tránh khỏi.
Đặc biệt khi những cám dỗ bá quyền đang trỗi dậy trở lại, Brazil không nằm trong sân sau của bất kỳ ai.
Chúng tôi cần những đối tác với một chương trình nghị sự tích cực, thúc đẩy phát triển.
Khác biệt về hệ tư tưởng không nên cản trở quá trình hội nhập sâu rộng hơn giữa các nước láng giềng.
Các quốc gia trong khu vực từng trải qua nỗi kinh hoàng của những chế độ chuyên quyền. Chúng ta đã đi qua một chặng đường dài để khôi phục ý chí của nhân dân. Dân chủ một lần nữa đang bị đe dọa.
Chúng ta lại chứng kiến sự can thiệp vào các tiến trình bầu cử.
Việc chia thế giới thành những vùng ảnh hưởng và những hành động mang tính thực dân mới nhằm chiếm đoạt các nguồn tài nguyên chiến lược là những hành động lỗi thời.
Người dân Venezuela xứng đáng được tự quyết định vận mệnh của mình. Nicaragua sẽ không thể giải quyết các vấn đề của mình bằng cách ngăn phe đối lập tham gia tranh cử.
Cuộc khủng hoảng tại Haiti tiếp tục thử thách giới hạn của sự thờ ơ từ cộng đồng quốc tế.
Tại Cuba, thế giới đang kinh hoàng chứng kiến 10 triệu người phải chịu một hình thức trừng phạt tập thể thông qua lệnh cấm vận kinh tế và năng lượng bất hợp pháp.
Thưa ngài Chủ tịch,
Brazil không xem nhẹ thách thức do tội phạm có tổ chức gây ra.
Chúng tôi sẵn sàng đối đầu với những tổ chức tội phạm đang gieo rắc kinh hoàng cho các cộng đồng địa phương. Người lao động bị cướp bóc, những người mẹ mất con, các sĩ quan cảnh sát không thể trở về nhà. Người dân đã quá mệt mỏi với bạo lực.
Nhưng chúng tôi sẽ không giao trách nhiệm bảo vệ biên giới và bảo đảm quyền được sống không sợ hãi của người dân mình cho bất kỳ ai khác.
Chúng tôi không cần những tàu sân bay canh giữ vùng biển của mình. Điều chúng tôi cần là hợp tác để ngăn chặn dòng vũ khí và tiền bạc đang nuôi dưỡng tội phạm có tổ chức.
Đó chính là tinh thần của đề xuất mà cá nhân tôi đã trao cho Tổng thống Mỹ.
Chúng tôi muốn chống lại hoạt động rửa tiền do tội phạm Brazil thực hiện ở nước ngoài.
Trong một thời gian dài, các bang của Brazil hành động theo cách riêng của mình.
Tội phạm đã tận dụng tối đa sự thiếu phối hợp đó. Nhưng điều này đang thay đổi. Tại Manaus, thuộc bang Amazonas, chúng tôi đã thành lập Trung tâm Hợp tác Cảnh sát Quốc tế Amazon, quy tụ các cơ quan an ninh công cộng từ chín quốc gia thuộc khu vực Amazon.
Năm 2025, chúng tôi tiến hành chiến dịch chống tội phạm có tổ chức lớn nhất trong lịch sử Brazil. Chúng tôi lập kỷ lục về lượng ma túy bị thu giữ cũng như tài sản và nguồn tiền bất hợp pháp bị thu giữ.
Chúng tôi đang đấu tranh với mọi cấp độ tội phạm, kể cả những ông trùm tội phạm.
Dự luật chống các phe phái tội phạm mà chúng tôi vừa thông qua quy định mức án đối với tội phạm có tổ chức nặng hơn cả mức áp dụng đối với khủng bố.
Tội phạm có tổ chức và tham nhũng luôn đi cùng nhau.
Cuộc chiến chống tham nhũng sẽ tiếp tục không khoan nhượng. Bất kể nó động chạm đến ai, không ai đứng trên pháp luật.
Thưa quý vị,
Các trụ cột của chủ nghĩa đa phương đang bị xói mòn.
Tổ chức Thương mại Thế giới đang phải sống nhờ máy trợ sinh.
Khi các chính phủ đầu hàng trước những kẻ sử dụng thuế quan như công cụ cưỡng ép và tống tiền, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng.
Trong thời đại thông tin sai lệch, những lực lượng phản khoa học chống lại các bằng chứng của khoa học, chúng ta sẽ không bao giờ quên hàng triệu sinh mạng đã mất vì sự tắc trách trong cuộc chiến chống COVID-19.
Các chiến dịch chống vắc-xin đang khiến những căn bệnh mà chúng ta tưởng đã bị xóa sổ quay trở lại. Việc làm suy yếu Tổ chức Y tế Thế giới khiến tất cả chúng ta dễ bị tổn thương hơn.
Cho đến gần đây, ứng phó với biến đổi khí hậu vẫn giữ vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự quốc tế.
Thế nhưng năm nay, vấn đề này đã biến mất khỏi các cuộc thảo luận của G7 và G20. Những diễn đàn quy tụ các quốc gia phát thải carbon lớn nhất đã đến lúc phải trở lại thế chủ động và đánh bại chủ nghĩa phủ nhận.
Thiên nhiên mỗi ngày đều nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chỉ sống trên một hành tinh. Các sông băng ở Himalaya đang tan chảy. Một hiện tượng siêu El Niño có thể gây mưa xối xả, hạn hán và cháy rừng tại nhiều khu vực trên thế giới.
Những người dễ bị tổn thương nhất sẽ chịu hậu quả nặng nề nhất.
Brazil đang chứng minh rằng hoàn toàn có thể kết hợp tăng trưởng kinh tế với giảm phát thải.
Chúng tôi đã đạt được khả năng tự chủ về dầu mỏ và sẽ tiếp tục khai thác tiềm năng của các trữ lượng mới, chẳng hạn tại vùng biên xích đạo.
Nhưng chúng tôi sẽ không từ bỏ chương trình nghị sự về môi trường. Chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai lộ trình khử carbon trong nền kinh tế Brazil.
Cơ chế Rừng Nhiệt đới Mãi mãi được khởi động tại COP30 ở thành phố Belém cho thấy chúng ta có thể thay đổi những mô hình cũ.
Rừng có giá trị hơn khi còn đứng vững so với khi bị phá hủy.
Chúng tôi sẽ tiếp tục giảm nạn phá rừng. Tình trạng phá rừng tại Amazon đã giảm một nửa và xuống mức thấp nhất trong 11 năm.
Chúng tôi có đủ thẩm quyền đạo lý để bác bỏ những biện pháp bảo hộ được ngụy trang dưới danh nghĩa cam kết bảo vệ môi trường.
Brazil là một hình mẫu toàn cầu về năng lượng xanh.
Chúng tôi sở hữu các khoáng sản thiết yếu và đất hiếm mà thế giới cần cho quá trình chuyển đổi năng lượng.
Tài nguyên thiên nhiên của chúng tôi thuộc về nhân dân Brazil và sẽ được khai thác vì lợi ích của họ.
Quyền tiếp cận nguồn khoáng sản của chúng tôi sẽ đi kèm với các điều kiện bắt buộc, đó là tạo ra giá trị gia tăng trên lãnh thổ Brazil, chuyển giao công nghệ và đáp ứng nhu cầu của các ngành chiến lược quốc gia.
Thưa ngài Chủ tịch,
Chúng ta đang trải qua một cuộc cách mạng công nghệ chưa từng có, với những rủi ro và cơ hội rất lớn.
Sẽ là một thiếu sót lịch sử không thể tha thứ nếu chúng ta không giải quyết thách thức về quản lý các tập đoàn công nghệ lớn và trí tuệ nhân tạo.
Một nhóm nhỏ các nhà tài phiệt công nghệ muốn hồi sinh một phiên bản của chủ nghĩa siêu tự do số, không luật lệ và không minh bạch.
Họ đang thúc đẩy một cuộc chạy đua không có giới hạn đạo đức, bỏ qua Liên Hiệp Quốc và Hội đồng Khoa học về Trí tuệ Nhân tạo.
Như Giáo hoàng Leo XIV đã cảnh báo, các quyết định về công nghệ không bao giờ được tách rời khỏi nhận thức và trách nhiệm.
Những công ty biết rủi ro từ sản phẩm của mình lại đẩy sang các gia đình nhiệm vụ bất khả thi là tự mình đối phó với các thuật toán.
Ngành cá cược trị giá hàng tỷ đô la biến chứng nghiện thành lợi nhuận. Sự lan rộng theo cấp số nhân của nó đang làm gia tăng nợ nần và phá hủy các gia đình.
Brazil sẽ không dung túng cho mô hình kinh doanh này.
Chúng tôi đã thông qua một trong những đạo luật tiên tiến nhất thế giới nhằm bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ trong môi trường số.
Chúng tôi sẽ bảo đảm mức thù lao công bằng cho nghệ sĩ, nhạc sĩ và những người sáng tạo nội dung hình ảnh khác.
Chúng tôi sẽ không khuất phục trước sức ép của các tập đoàn đa quốc gia muốn tư nhân hóa PIX, hạ tầng thanh toán công cộng miễn phí đã giúp hàng triệu người Brazil được tiếp cận các dịch vụ tài chính.
Thưa quý vị,
Các Mục tiêu Phát triển Bền vững hiện đang bị tấn công bởi những lực lượng phản động muốn biến bất công thành điều bình thường.
Bất bình đẳng và kém phát triển là kết quả của những lựa chọn chính trị. Hoàn toàn có thể đưa người nghèo vào ngân sách và buộc người giàu phải đóng góp phần của mình.
Cần phải cắt giảm đặc quyền và đầu tư vào giáo dục, y tế miễn phí và có chất lượng.
Trên khắp thế giới đang tồn tại một mong muốn chính đáng về sự thay đổi. Nhưng thay đổi không đồng nghĩa với đi giật lùi.
Thay đổi không phải là tước bỏ các quyền, không phải là hồi sinh những học thuyết về ưu thế chủng tộc hay sự lệ thuộc của phụ nữ, không phải là tái thuộc địa hóa phương Nam toàn cầu.
Thay đổi có nghĩa là tiến tới một tương lai có sự tham gia rộng rãi hơn và có thêm nhiều thành tựu.
Đó là việc tạo ra và chia sẻ những giải pháp công hiệu quả trước các thách thức phát triển thông qua một nhà nước dân chủ mạnh mẽ, hiệu quả và có năng lực.
Đó là đặt niềm tin vào tinh thần đoàn kết và hợp tác với châu Phi, châu Á, Mỹ Latinh và Caribe.
Những sáng kiến như Liên minh Toàn cầu chống Đói nghèo do Brazil khởi xướng và Hội đồng Liên chính phủ của Liên Hiệp Quốc về Bất bình đẳng do Nam Phi khởi xướng đều bắt nguồn từ ý chí chính trị này.
Brazil đang khẩn trương hướng tới mục tiêu trở thành một quốc gia phát triển và công bằng về xã hội.
Chúng tôi đã áp dụng một mô hình kinh tế dựa trên phân phối thu nhập, tạo việc làm và tăng lương. Chúng tôi đang đầu tư để nâng cao năng suất, mở rộng tín dụng và xây dựng một mạng lưới an sinh xã hội vững chắc.
Brazil đã trở lại con đường tăng trưởng bền vững.
Chúng tôi hiện là điểm đến lớn thứ ba thế giới của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, bất chấp các mức thuế quan cao áp lên nền kinh tế của chúng tôi.
Năm nay, Brazil sẽ lập một kỷ lục xuất khẩu mới, nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Thế giới việc làm đang trải qua một quá trình chuyển đổi. Người lớn tuổi muốn tiếp tục hoạt động. Người trẻ muốn trở thành doanh nhân. Người lao động cần thời gian để nghỉ ngơi, nâng cao kỹ năng và ở bên gia đình.
Tại Brazil, để đạt được mục tiêu đó, chúng tôi cần chấm dứt cái gọi là chế độ làm việc 6-1 nhằm bảo đảm người lao động có hai ngày nghỉ mỗi tuần.
Sự thay đổi này đặc biệt quan trọng để giảm bớt gánh nặng việc nhà vẫn đang chủ yếu đặt lên vai phụ nữ.
Chúng tôi đang xây dựng một Brazil nơi phụ nữ không cần xin phép bất kỳ ai để đảm nhiệm những vị trí quyền lực hay tham gia thị trường lao động.
Một đất nước không còn nạn sát hại phụ nữ vì giới, nơi không một phụ nữ nào, dù ở trong hay ngoài ngôi nhà của mình, phải sống với mối đe dọa của bạo lực.
Tôi xin nhắc lại: Không một phụ nữ nào, dù ở trong hay ngoài nhà, phải sống dưới sự đe dọa của bạo lực.
Đây là một mục tiêu mà cả thế giới cần cùng theo đuổi.
Thưa ngài Chủ tịch,
Khi được trao Giải Nobel Hòa bình, Tiến sĩ Martin Luther King từng nói: “Những gì những con người ích kỷ đã phá đổ, những con người biết sống vì người khác có thể xây dựng lại.”
Liên Hiệp Quốc ra đời trong niềm hy vọng.
Trong hơn tám thập niên, tổ chức đã đóng góp vào tiến trình phi thực dân hóa, thúc đẩy quyền con người và hỗ trợ phát triển bền vững.
Liên Hiệp Quốc đã bảo vệ người di cư và người tị nạn, lên án chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa bài Do Thái và sự không khoan dung tôn giáo.
Đó là những thành tựu của những nhà lãnh đạo từng bước lên bục phát biểu này với sự phẫn nộ trước những bất công của thời đại họ.
Những người đàn ông và phụ nữ không chấp nhận chiến tranh là định mệnh, chủ nghĩa thực dân là một quyền lợi hay chế độ apartheid là một hệ thống chính đáng.
Chính từ khả năng nói “không” với bất bình đẳng ấy mà một số biến chuyển lớn nhất mà chúng ta từng chứng kiến đã ra đời.
Trước tình trạng tê liệt của Liên Hiệp Quốc, chúng ta cần tìm lại ý chí chính trị để tổ chức này một lần nữa trở thành một ngôi đền của hòa bình.
Tôi muốn kết thúc bằng một thông điệp từ đất nước tôi gửi tới tất cả những ai đang lắng nghe.
Ngày 4 tháng 10, hàng triệu người Brazil sẽ tới các điểm bỏ phiếu để quyết định vận mệnh của mình.
Họ không chỉ bỏ phiếu bầu Tổng thống Cộng hòa, thống đốc các bang và đại diện trong cơ quan lập pháp.
Họ sẽ lựa chọn giữa dân chủ và chủ nghĩa phủ nhận, lựa chọn liệu Brazil sẽ tiến tới một tương lai với nhiều cơ hội hơn hay quay trở lại quá khứ của sự loại trừ.
Chúng tôi sẽ có một cuộc bầu cử cạnh tranh và minh bạch, trong đó mọi ứng cử viên đều được hưởng quyền tự do ngôn luận rộng rãi nhất.
Chúng tôi biết rằng có những người lạm dụng quyền tự do đó để gắn mình với những lợi ích nước ngoài đi ngược lại lợi ích của đất nước.
Chúng tôi không xem nhẹ thách thức từ các mạng lưới thông tin sai lệch nhằm bóp méo tranh luận công khai trong thời gian vận động tranh cử.
Nhưng chúng tôi có một hệ thống bầu cử hiện đại và vững chắc dưới sự giám sát chặt chẽ của một cộng đồng công dân đa nguyên và một nền báo chí tự do.
Chúng tôi sẽ không cho phép những kẻ thù của nền dân chủ, dù ở trong hay ngoài nước, phá hoại ý chí của nhân dân.
Nền dân chủ Brazil thuộc về người dân Brazil.
Brazil tiếp tục là một quốc gia có chủ quyền. Không ai, không một ai có thể khiến chúng tôi rời khỏi con đường này.
Cầu Chúa ban phước cho tất cả chúng ta.
Xin trân trọng cảm ơn.
