Bài phát biểu của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc
*********
Thưa Chủ tịch, thưa bà Phó Tổng Thư ký, thưa các vị quân vương, nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, các bộ trưởng, đại sứ, các đại biểu đáng kính và những người bạn thân mến,
Kể từ sáng nay, chúng ta đã nghe nhiều bài phát biểu từ diễn đàn này về tình hình thế giới, và tôi e rằng những gì tôi sắp mô tả sẽ không có gì quá mới mẻ.
Mọi diễn giả đều nói về sự trở lại của chủ nghĩa đế quốc, của sự ngạo mạn, của việc sử dụng sức mạnh không kiềm chế và không tuân theo bất kỳ luật lệ nào.
Một thế giới mà quyền lực tập trung trong tay một số ít người.
Một thế giới mà có những người tin rằng họ có thể phá vỡ trật tự quốc tế để mở rộng biên giới của mình, tin rằng có thể chà đạp chủ quyền của các dân tộc, thao túng chủ quyền đó.
Có những người tin rằng họ có thể quyết định số phận của cả hành tinh, từ khí hậu cho tới trí tuệ nhân tạo.
Câu hỏi chúng ta phải trả lời rất đơn giản: Chúng ta có muốn sống trong tình trạng như vậy, với sự trở lại của luật rừng, hay muốn sống trong một xã hội quốc tế văn minh?
Nhiệm vụ của chúng ta ngày nay, hơn bao giờ hết, là phải đứng vững tại Liên Hiệp Quốc, đưa ra những quyết định phục vụ lợi ích chung để các dân tộc có thể tự do lựa chọn số phận, mô hình phát triển và tương lai của mình, không để chủ quyền của họ trở thành con tin của những thế lực bất công hay của nỗi sợ hãi.
Đó chính là lý do tồn tại của tổ chức này: tập hợp những dân tộc tự do trên cơ sở bình đẳng.
Hiến chương của chúng ta ngăn không cho sức mạnh mà một số nước nắm giữ được sử dụng để quyết định thay cho những nước khác. Điều đó buộc chúng ta phải cùng nhau hành động, thể hiện cam kết và chứng minh khả năng hành động một cách hữu ích.
Quý vị đều biết Pháp gắn bó sâu sắc như thế nào với Liên Hiệp Quốc và với khả năng của tổ chức này trong việc thực hiện những trách nhiệm được Hiến chương giao phó.
Tôi muốn một lần nữa khẳng định cam kết của chúng tôi sẽ hành động sát cánh cùng tất cả quý vị nhằm khôi phục chủ nghĩa đa phương, chứng minh rằng chúng ta mạnh hơn, hiệu quả hơn và có khả năng ứng phó tốt hơn với những thách thức chung nếu cùng hành động.
Đó là những thách thức hôm nay, những thách thức tương lai, cả những thách thức mà chúng ta chưa biết tới hoặc chưa từng phải giải quyết. Tôi đã nói về khí hậu. Điều tương tự cũng đúng với chiến tranh và hòa bình, các công nghệ mới và phát triển.
Trong tất cả những lĩnh vực này, ở bất cứ nơi nào người ta tìm cách áp đặt nguyên tắc “kẻ mạnh là kẻ có lý”, chúng ta phải bảo vệ công lý và lợi ích chung. Đó cũng là lợi ích của từng người trong chúng ta, bởi Hiến chương đem lại cho chúng ta sự bảo vệ và quyền được cùng chung sống.
Nhìn vào tình trạng đáng buồn của thế giới hiện nay, khi số lượng các cuộc chiến chưa được giải quyết tiếp tục tăng lên, các cuộc khủng hoảng chồng chất và những thách thức mới đang đè nặng lên các thế hệ trẻ theo những cách chưa từng có, tôi tin rằng chúng ta có nghĩa vụ không được đầu hàng.
Thông điệp mà hôm nay tôi muốn gửi tới quý vị, cũng như tôi đã làm trong chín năm qua, là thông điệp của sự quyết tâm, của tinh thần lạc quan thông qua hành động.
Điều tôi muốn nói là chúng ta sẽ không đầu hàng chủ nghĩa định mệnh hay tâm lý thất bại, những thứ hiện đang rất thịnh hành. Theo kiểu lập luận đó thì chẳng còn mấy ý nghĩa khi chúng ta tới đây để phát biểu.
Người ta nói rằng sức mạnh quyết định lẽ phải. Người ta nói rằng có thể áp đặt một kiểu hòa bình khác. Nhưng chúng ta sẽ không chấp nhận lập luận đó, đặc biệt là vào lúc này.
Có năm lĩnh vực mà chúng ta không được phép đầu hàng.
Thứ nhất, không được đầu hàng trước chủ nghĩa định mệnh khi đối diện với chiến tranh và đau khổ. Chúng ta phải một lần nữa cam kết tìm kiếm những giải pháp cụ thể để xây dựng hòa bình.
Luật pháp quốc tế chưa bao giờ có tham vọng đơn thuần là mô tả thực tế. Nó xác định những giới hạn mà chính các quốc gia có chủ quyền tự đặt ra cho mình. Mục đích là để khi xảy ra bất đồng, việc sử dụng vũ lực không phải là lựa chọn duy nhất trên bàn.
Chúng ta phải rút ra bài học từ thế kỷ XX. Những ai quên những bài học đó đang phạm cả sai lầm đạo đức lẫn sai lầm chính trị.
Đây chính là thực tế đang diễn ra tại Trung Đông, Ukraina và châu Phi.
Tội ác chiến tranh đã bị công nghiệp hóa. Chúng ta chứng kiến cơ sở hạ tầng dân sự bị phá hủy, các quyền con người bị xâm phạm. Đây là một thời kỳ mới của những hành động man rợ. Các Công ước Geneva đã tạo ra một khuôn khổ bảo vệ, nhưng khuôn khổ đó đang bị tháo dỡ.
El-Fasher, Bukavu, Gaza. Danh sách còn dài.
Cùng với Jordan và Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế, Pháp sẽ tiếp tục nỗ lực bảo đảm rằng sáng kiến quốc tế nhằm duy trì luật nhân đạo quốc tế, hiện đã nhận được sự ủng hộ của hơn 116 quốc gia, sẽ giúp chúng ta thực hiện những cam kết của mình.
Trong thời chiến hiện nay, chúng ta phải liên tục huy động sức mạnh để bảo vệ luật pháp quốc tế và luật nhân đạo quốc tế. Như chúng ta vẫn thường nói, không thể có hòa bình nếu không có công lý.
Đó là lý do Pháp tiếp tục hỗ trợ cả về chính trị lẫn hoạt động thực tế đối với những cơ chế quốc tế nhằm thu thập bằng chứng và bảo đảm công lý, đặc biệt thông qua các phái bộ điều tra, xác minh sự thật.
Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ Tòa án Công lý Quốc tế và vai trò trung tâm của cơ quan này.
Chúng ta không thể đơn giản chấp nhận một trật tự mới của tình trạng miễn trừ trách nhiệm mà một số người đang tìm cách dựng lên.
Đó là lý do tại Hội đồng Bảo an, Pháp ủng hộ những cải cách nhằm nâng cao hiệu quả của cơ quan này. Chúng ta phải mở rộng Hội đồng Bảo an cho những thành viên mới, những khu vực mới, trước hết là châu Phi.
Nhưng về thực chất, Hội đồng Bảo an phải có khả năng hành động khi xảy ra những hành vi vi phạm pháp luật quốc tế trên quy mô lớn. Ai có thể chấp nhận tình trạng bế tắc về thủ tục khi những hành động man rợ đang diễn ra?
Sáng kiến Pháp–Mexico về hạn chế sử dụng quyền phủ quyết trong trường hợp xảy ra các hành động tàn bạo hàng loạt đang cần thiết hơn bao giờ hết. Tôi vui mừng vì sáng kiến hiện đã nhận được sự ủng hộ của 128 quốc gia thành viên. Chúng tôi sẽ tiếp tục vận động để từng thành viên thường trực Hội đồng Bảo an cam kết tham gia sáng kiến này.
Nhưng chỉ viện dẫn luật pháp hay những giá trị mà chúng ta đã cam kết khi gia nhập Liên Hiệp Quốc là chưa đủ. Chúng ta có nghĩa vụ phải hành động.
Pháp sẵn sàng phối hợp với tất cả những ai muốn hành động để bảo vệ các nguyên tắc được ghi trong Hiến chương, với tất cả những ai không muốn bất lực đứng nhìn.
Đối với Ukraina, đó là liên minh những nước sẵn sàng hành động, cùng với Vương quốc Anh và Đức, tập hợp tất cả những nước sẵn sàng bảo đảm hòa bình và ổn định ngay giữa lòng châu Âu.
Đó chính là nơi hai cuộc chiến tranh thế giới từng bùng nổ. Không ai có thể phớt lờ điều đó, và nhiều người đang ngồi trong hội trường này hiểu hơn ai hết chiến tranh trở lại châu Âu sẽ có ý nghĩa như thế nào.
Chúng ta sẽ không nhượng bộ dù chỉ một tấc. Liên minh những nước sẵn sàng hành động sẽ tiếp tục nỗ lực.
Chúng ta cũng có một liên minh đa quốc gia độc lập nhằm khôi phục tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz. Eo biển này không thể được sử dụng như một công cụ tống tiền.
Tự do hàng hải là một nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế. Việc tàu thuyền có thể đi qua eo biển một cách an toàn, đồng thời lợi ích năng lượng của tất cả các quốc gia chúng ta được bảo đảm, là lợi ích chung.
Việc mở lại Eo biển Hormuz là một ưu tiên. Tôn trọng luật pháp quốc tế cũng là một ưu tiên. Đó là lợi ích của tất cả mọi người và Pháp cam kết bảo vệ điều đó.
Về châu Phi, chúng ta có trách nhiệm chung đối với những cuộc khủng hoảng đang chồng chất nhưng chưa có lời giải. Các hoạt động gìn giữ hòa bình phải hiệu quả hơn.
Muốn vậy, chúng phải được cấp đủ nguồn lực tài chính và được phối hợp tốt hơn với Liên Hiệp Quốc cũng như các quốc gia sở tại. Ngay từ năm 2018, tôi đã đề cập tới vai trò của các tổ chức khu vực và sự cần thiết phải phối hợp tốt hơn giữa các tổ chức khu vực với Liên Hiệp Quốc.
Tại cuộc họp Africa Forward ở Nairobi, với hơn 30 nguyên thủ châu Phi, cũng như tại Addis Ababa, trụ sở Liên minh châu Phi, cùng Liên Hiệp Quốc, chúng tôi đã nói rõ rằng Liên minh châu Phi và các tổ chức khu vực phải được trang bị đầy đủ để thực hiện vai trò của mình trong lĩnh vực hòa bình và an ninh trên lục địa.
Tháng 11 tới tại Paris, bên lề Diễn đàn Hòa bình Paris, chúng tôi sẽ tổ chức một hội nghị nhằm bổ sung nguồn lực cho Quỹ Hòa bình của Liên minh châu Phi. Tôi kêu gọi tất cả các nhà tài trợ tiềm năng đưa ra những cam kết mạnh mẽ và cụ thể.
Chúng ta sẽ không đầu hàng trước chiến tranh. Chúng ta phải tái cam kết và tìm kiếm những giải pháp phù hợp với tinh thần của Hiến chương.
Thứ hai, chúng ta không được đầu hàng trước cám dỗ thường trực của tiêu chuẩn kép.
Chính điều này đang chia rẽ hành tinh của chúng ta, làm suy yếu uy tín của tổ chức này và của Hiến chương. Đã bao nhiêu lần chúng ta nghe người ta nói rằng chủ quyền của các dân tộc có giá trị ở châu Âu, nhưng khi nhìn sang Trung Đông hay châu Phi thì nó lại có giá trị thấp hơn?
Không. Điều đó không thể chấp nhận được.
Chúng ta phải bảo vệ những nguyên tắc giống nhau ở mọi nơi theo tinh thần Hiến chương, bảo vệ chủ quyền của tất cả các dân tộc. Chúng ta không thể quyết định thay họ.
Và mỗi lần một số quốc gia tìm cách chà đạp ý chí của một dân tộc nào đó, tìm cách thay đổi một hệ thống hay lật đổ một chế độ, kết quả luôn là tình trạng hỗn loạn lớn hơn.
Không thể có tiêu chuẩn kép.
Một sinh mạng vẫn là một sinh mạng. Hòa bình và an ninh không thể bị chia cắt và tất cả mọi người đều có quyền được hưởng chúng.
Tại Ukraina, gần năm năm qua, Nga đã tiến hành một cuộc chiến tàn khốc đối với dân thường và chiếm đóng lãnh thổ của một quốc gia có chủ quyền. Pháp sẽ tiếp tục dành sự hỗ trợ không lay chuyển cho nguyện vọng chính đáng của người dân Ukraina về hòa bình, an ninh và một tương lai.
Đồng thời, chúng tôi sẽ không tiếc công sức để bảo đảm các cuộc đàm phán thực chất giữa Nga và Ukraina có thể bắt đầu sớm nhất có thể.
Chúng ta càng phải bảo vệ người Ukraina khi mùa đông đang tới. Chúng ta phải bảo vệ họ trên mặt trận năng lượng. Chúng ta phải cung cấp thêm tên lửa đánh chặn. Chúng ta phải bảo vệ dân thường.
Đó là lý do chúng tôi ủng hộ một lệnh tạm ngừng kép.
Thứ nhất, tạm ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dân sự.
Thứ hai, một lệnh tạm ngừng trên Biển Đen để hoạt động vận chuyển ngũ cốc có thể được nối lại.
Điều này sẽ góp phần giải quyết những lo ngại về an ninh lương thực, một vấn đề vô cùng quan trọng đối với nhiều nền kinh tế mới nổi và nhiều quốc gia đang phát triển.
Lệnh tạm ngừng kép này là cần thiết. Hãy đặt nó lên bàn đàm phán và buộc Nga phải đối diện với thực tế đó.
Tại Trung Đông, chúng tôi cũng theo đuổi hòa bình và an ninh cho tất cả mọi người. Đó là điều chúng tôi bảo vệ.
Chúng tôi bảo vệ chủ quyền của Lebanon.
Người dân Lebanon đang phải sơ tán. Các ngôi làng của họ ở miền Nam đang bị san phẳng.
Chỉ một Lebanon hoàn toàn có chủ quyền mới có thể giải giáp Hezbollah và khôi phục an ninh cho toàn thể người dân Lebanon cũng như các nước láng giềng.
Chủ quyền cho Lebanon và người dân Lebanon. Chủ quyền cho người Palestine khi những quyền cơ bản nhất của họ một lần nữa đang bị vi phạm.
Một năm trước, ngay trong hội trường này, hàng chục quốc gia đã công nhận Palestine. Tôi hiểu rằng có những người rất hoài nghi. Họ nói: “Các ông chỉ công nhận trên giấy, hãy nhìn vào thực tế.”
Nhưng uy tín của chúng ta còn giá trị gì nếu chúng ta vẫn không hành động trước tình hình ở Gaza?
Có những người nói hòa bình đã đạt được nhưng viện trợ nhân đạo vẫn không được đưa vào đầy đủ. Cảnh tượng này thật đáng hổ thẹn, thật đáng hổ thẹn cho tất cả chúng ta.
Hãy nhìn xem điều gì đang xảy ra ở Bờ Tây, nơi ngày này qua ngày khác chúng ta chứng kiến những hành vi vi phạm.
Vì điều gì? Hamas vốn chưa bao giờ hoạt động mạnh ở Bờ Tây.
Điều chúng ta cần là tôn trọng những quyền chính đáng của người Palestine, quyền chính đáng được tồn tại. Đó là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an ninh hôm nay và ngày mai cho người dân Israel, an ninh và quyền tồn tại của họ, điều mà chúng tôi cam kết sâu sắc bảo vệ.
Nhưng tất cả những ai cho rằng an ninh của Israel đòi hỏi phải xâm phạm chủ quyền của tất cả các quốc gia láng giềng đang phạm một sai lầm có hậu quả vô cùng nghiêm trọng.
Họ đang làm suy yếu an ninh của Israel hôm nay và trong tương lai. Trên thực tế, họ đang đe dọa chính an ninh của Israel.
Syria cũng phải có chủ quyền. Cuộc cách mạng không được biến thành một sự thất vọng.
Vài tháng trước tại Damascus, tôi đã khẳng định sự ủng hộ của Pháp đối với việc xây dựng một Syria tự do. Chúng ta phải tiếp tục những nỗ lực này, tạo điều kiện để Syria khôi phục đầy đủ chủ quyền và sự thống nhất.
Pháp cam kết trên tất cả các mặt trận này, cũng như chúng tôi cùng với Italy, với sự hỗ trợ của Jordan và những người bạn khác của Lebanon.
Trong 50 năm qua, chúng tôi đã gắn bó với tất cả người dân Lebanon. Vì vậy, không thể có tiêu chuẩn kép.
Chủ quyền phải dành cho mọi dân tộc ở khắp mọi nơi.
Niềm tin thứ ba của tôi là chúng ta không được đầu hàng trước một thế giới bị chia rẽ.
Nhiều người đã nói về sự chia rẽ giữa Bắc và Nam. Chúng ta không thể giải quyết bất kỳ thách thức nào mà hành tinh đang phải đối mặt nếu chấp nhận sự chia rẽ này.
Và chính tiêu chuẩn kép đang nuôi dưỡng nó.
Chúng ta cần Bắc và Nam hòa giải để có thể cùng giải quyết các thách thức về khí hậu, y tế và phát triển. Đó là lý do trong những năm qua chúng tôi đã triển khai nhiều sáng kiến.
Ví dụ, sáng kiến COVAX nhằm ứng phó với COVID-19, phối hợp với WHO và Liên minh châu Phi.
Trong lĩnh vực củng cố các nền kinh tế, chúng tôi phối hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế để cải cách quyền rút vốn đặc biệt và hỗ trợ các nền kinh tế châu Phi.
Chúng tôi đã thực hiện cam kết của mình: 100 tỷ đô la quyền rút vốn đặc biệt được dành để hỗ trợ cho các quốc gia châu Phi.
Chúng ta phải tiếp tục con đường này, duy trì đoàn kết mà không đặt bất kỳ ai đối đầu với bất kỳ ai khác.
Đó là lý do cơ sở hạ tầng y tế toàn cầu phải được duy trì. Chúng ta sẽ tiếp tục cải cách kiến trúc này nhưng sẽ không bao giờ làm suy yếu WHO.
Chúng ta phải hoàn tất Hiệp ước Đại dịch.
CDC châu Phi và WHO phải có khả năng chống Ebola hiệu quả hơn nữa. Chúng ta cũng phải nhìn nhận sáng suốt khi cải cách nguồn hỗ trợ phát triển chính thức, ODA.
Các khoản đầu tư của chúng ta phải thể hiện sự đoàn kết lớn hơn và hiệu quả hơn. Đó là những gì chúng ta đã làm với Hiệp ước Paris vì Con người và Hành tinh năm 2023.
Tại Hội nghị Africa Forward ở Nairobi, chúng ta cũng nhất trí xây dựng một đồng thuận mới về đầu tư dựa trên tinh thần đoàn kết giữa các quốc gia.
Các nước đang dành nguồn lực, nhưng nhu cầu của các quốc gia thuộc Nam bán cầu cũng ngày càng tăng.
Chúng ta phải hành động nhanh hơn và xa hơn để giúp IMF và Ngân hàng Thế giới trở nên hiệu quả hơn.
Chúng ta phải nâng cao hiệu quả của các công cụ mà họ có, huy động tốt hơn khu vực tư nhân, xây dựng các cơ chế bảo lãnh để các nền kinh tế mới nổi, các nước thu nhập trung bình và các nước đang phát triển có thể ứng phó hiệu quả hơn với những vấn đề của mình.
Đó là kiểu quan hệ đối tác mới mà chúng ta cần xây dựng để không còn khoảng cách và chia rẽ giữa Bắc và Nam.
Quan hệ đối tác Bắc–Nam cũng đòi hỏi chúng ta phải khôi phục đối thoại về lịch sử chung, các mối quan hệ văn hóa và ký ức lịch sử. Đó là điều Pháp đã cố gắng thực hiện trong những năm qua.
Dựa trên những nghiên cứu khoa học chung, chúng tôi đã xây dựng một số dự luật nhằm hoàn trả các hiện vật văn hóa, qua đó tạo dựng quan hệ đối tác dựa trên văn hóa, lịch sử và ký ức với một số quốc gia phương Nam, chẳng hạn như Ghana.
Cùng với tất cả những đối tác quan tâm, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc về công lý khắc phục và bồi thường. Đó là vấn đề của sự tôn trọng.
Và quan hệ đối tác giữa Bắc và Nam phải được xây dựng trên nền tảng của sự tôn trọng đó.
Thương mại toàn cầu cũng cần trở nên hiệu quả và công bằng hơn. Đó là điều chúng tôi tìm cách thực hiện tại Hội nghị G7 do Pháp triệu tập, đưa các quốc gia phương Nam lại gần nhau, tìm kiếm nền tảng chung, xây dựng đối thoại vượt ra ngoài khuôn khổ G7 với Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Hàn Quốc, Kenya và nhiều nước khác.
Qua đó, chúng ta có thể cải thiện cách tổ chức và phối hợp chung trong lĩnh vực đất hiếm, kim loại đất hiếm, khoáng sản quan trọng và nhiều lĩnh vực khác.
Cuối cùng, chúng ta phải gánh vác trách nhiệm này để không xuất hiện sự chia cắt giữa hai khối.
Và tương tự, chúng ta không được đầu hàng trong vấn đề khí hậu và đa dạng sinh học.
Trong những năm qua, chúng ta đã làm được rất nhiều kể từ khi Thỏa thuận Paris được ký 11 năm trước. Những nguyên tắc đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị và phải được bảo vệ.
Chúng ta phải tiếp tục con đường đã chọn. Tôi hiểu những hoài nghi mà một số người đang có, nhưng chúng ta không được nhượng bộ.
Nếu muốn bảo vệ hành tinh, bảo vệ khí hậu và đa dạng sinh học, chúng ta cần một chủ nghĩa đa phương chủ động.
Đó là điều chúng tôi đã tìm cách thực hiện tại Hội nghị Thượng đỉnh Một Hành tinh và trong nhiều sáng kiến hợp tác khác. Và chúng ta đã làm được.
Hãy nhìn vào các đại dương.
Vài năm trước, mọi người nói rằng việc đạt được các thỏa thuận bảo vệ các vùng biển và đại dương là bất khả thi. Nhưng hãy nhìn những gì chúng ta đã làm trong vài năm qua. Việc bảo vệ đất liền và vùng biển của chúng ta đang ngày càng được mở rộng và việc thực thi các thỏa thuận tiếp tục được cải thiện qua từng năm.
Người ta cũng từng nói rằng chúng ta sẽ không thể bảo vệ hai phần ba đại dương nằm ngoài quyền tài phán quốc gia. Nhưng chúng ta đã tiến hành đàm phán, phối hợp với các cường quốc. Đó là Hiệp định BBNJ.
Chỉ trong vài tháng, chúng ta đạt được hơn 60 quốc gia phê chuẩn, đồng nghĩa thỏa thuận đã có hiệu lực.
Những kết quả đạt được tại Nice, tại Hội nghị Đại dương Liên Hiệp Quốc lần thứ ba, đã giúp chúng ta đẩy nhanh công việc này. Hội nghị các bên đầu tiên về đại dương sẽ được tổ chức trong vài tháng tới, vào tháng Một.
Đây là bằng chứng rất mạnh cho thấy chúng ta có thể tạo ra những kết quả cụ thể khi huy động sức mạnh và cùng hành động.
Vì vậy, đừng đầu hàng chủ nghĩa định mệnh. Hãy bảo vệ những thành quả đã đạt được, đồng thời bảo vệ các nguyên tắc của chúng ta.
Chúng ta phải bảo vệ khoa học tự do và độc lập. Hãy bảo vệ IPCC và IPBES.
Chúng ta cần các nhà khoa học đo lường, phân tích và đánh giá. Hãy tiếp tục cam kết với Thỏa thuận Paris, với lộ trình khử carbon và mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.
Mỗi chúng ta phải gánh vác phần trách nhiệm của mình. Chúng ta phải đổi mới, hợp tác, khởi động lại công việc về tín chỉ đa dạng sinh học và đạt được các mục tiêu về rừng và đại dương.
Có rất nhiều quyết định cần được đưa ra.
Chúng ta không thể đầu hàng chủ nghĩa định mệnh. Chúng ta đã là nạn nhân của biến đổi khí hậu. Chúng ta phải hành động vì những người đang chịu ảnh hưởng và càng phải làm như vậy vì con cái của chúng ta.
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, chúng ta phải đứng vững và không được đầu hàng trong vấn đề trí tuệ nhân tạo.
Có những người muốn khiến chúng ta tin rằng chỉ hai cường quốc, Mỹ và Trung Quốc, sẽ đưa ra mọi quyết định. Họ muốn chúng ta tin rằng chỉ một số ít chủ thể kinh tế sẽ quyết định tất cả: những đổi mới công nghệ nào được triển khai, có nên tạm dừng hay không và công nghệ sẽ phát triển theo hướng nào.
Một số bước phát triển công nghệ này có thể tấn công vào an ninh của các quốc gia, bệnh viện và ngân hàng của chúng ta.
Người ta nói rằng chỉ một số ít người sẽ quyết định chúng ta phải sống trong kiểu xã hội nào.
Không. Không thể như vậy.
Trong khuôn khổ G7, cùng với những người bạn Canada, chúng tôi đã khởi động Đối tác Toàn cầu về Trí tuệ Nhân tạo dưới sự bảo trợ của OECD nhằm bắt đầu thảo luận về nhu cầu quản lý AI.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh AI năm 2025, rồi Hội nghị Thượng đỉnh về Quản trị AI, với kỳ tiếp theo được tổ chức tại Thụy Sĩ vào năm tới, cũng như tại hội nghị ở Ấn Độ, chúng tôi đã bảo vệ hai nguyên tắc rất cơ bản.
Thứ nhất, mọi quốc gia trên thế giới phải có năng lực xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn của riêng mình, có năng lực tính toán và năng lực AI.
Thứ hai, chúng ta phải có khả năng kiểm định những mô hình này thay vì phụ thuộc vào chỉ một vài công ty tư nhân.
Trên thực tế, châu Âu là nơi đầu tiên đưa những nguyên tắc này tiến lên bằng Đạo luật AI và chúng ta phải tiếp tục con đường đó.
Ở đây, tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh tới thanh thiếu niên và trẻ em.
Trong một thời gian quá dài, chúng ta không bảo vệ đầy đủ giới trẻ và thanh thiếu niên. Và giờ đây chúng ta đang phải sống với những hậu quả.
Khả năng học tập của các em đang suy giảm. Chúng ta đang chứng kiến những vấn đề về sức khỏe tâm thần.
Các dữ liệu rất rõ ràng và mối tương quan cũng rất rõ. Đó là lý do chúng tôi đã khởi động một sáng kiến quy mô lớn nhằm bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên, không cho phép các em tiếp cận mạng xã hội trước 15 tuổi.
Nhiều quốc gia cũng đang thực hiện việc này. Tôi muốn biểu dương các đồng nghiệp Australia, những người đầu tiên ban hành luật trong lĩnh vực này.
Chúng ta phải tiếp tục con đường này và thực hiện đến cùng.
Nhưng đối với AI, đừng chờ cho đến khi hậu quả ập xuống thì mới hành động.
Chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ để bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên.
Hãy nhìn vào tác động của chatbot đối với trẻ em.
Đó là lý do, cùng với Kenya, Tây Ban Nha và Australia, chúng tôi đã xây dựng một liên minh về quyền trẻ em trong kỷ nguyên AI.
Chúng tôi sẽ huy động các bên ngay trong chiều nay và tiếp tục tại Diễn đàn Hòa bình Paris vào ngày 10 và 11 tháng 11 năm nay.
Các chính phủ, tổ chức, chủ thể công và tư, giới học thuật và các công ty tư nhân sẽ cùng tập hợp xung quanh chương trình nghị sự này.
Tôi hy vọng được gặp quý vị tại Paris vào ngày 10 và 11 tháng 11.
Ngoài ra, chúng ta có thể thấy rất rõ cuộc chạy đua trong phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất. Tất cả chúng ta đều phải đầu tư.
Pháp tự hào có một mô hình tiên tiến có sức cạnh tranh và chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ để duy trì năng lực như vậy.
Nhưng chúng ta cũng phải xây dựng những hình thức hợp tác mới. Tôi mong muốn tất cả các quốc gia có chủ quyền coi trọng độc lập của mình — Ấn Độ, Brazil, các quốc gia châu Phi, các nước vùng Vịnh, Singapore và nhiều nước khác — cùng tham gia.
Tôi không muốn bất kỳ ai trở thành công cụ của một trong những cường quốc lớn.
Thay vào đó, chúng ta phải tập hợp lại để xây dựng một mô hình AI tiên tiến, mã nguồn mở, bằng cách cùng huy động năng lực tính toán của từng nước.
Chúng ta phải tập hợp năng lực đầu tư để xây dựng một mô hình AI mã nguồn mở tiên tiến mà tất cả có thể cùng chia sẻ.
Chúng ta không nên phụ thuộc vào người khác.
Đó là chương trình nghị sự mà chúng ta phải thúc đẩy thông qua hợp tác.
Ngoài ra còn có những lĩnh vực khác mà chúng ta phải đặt ra các quy tắc mới: AI trong không gian vũ trụ, AI trong quốc phòng và an ninh mạng.
Những lĩnh vực này có những hệ quả cực kỳ nghiêm trọng, tác động trực tiếp tới cốt lõi an ninh quốc gia.
Tại G7, nhiều người trong chúng ta đã ủng hộ lời kêu gọi do những người bạn Phần Lan và Na Uy đưa ra.
Chúng tôi muốn tiếp tục công việc này trong khuôn khổ G7, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đồng nghiệp Anh.
Chúng ta muốn xây dựng một chương trình hợp tác về AI để bảo vệ những lĩnh vực nhạy cảm nhất có ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.
Chúng ta đang tiến tới một thỏa thuận nhằm xây dựng một kiến trúc quốc tế mới.
Chúng ta từng làm điều này đối với vũ khí hóa học. Chúng ta từng làm điều đó trước những loại rủi ro khác và giờ chúng ta phải làm tương tự đối với không gian vũ trụ, quốc phòng và an ninh mạng.
Đây là những vấn đề mà chúng ta phải kiểm soát.
Chúng ta cần những hình thức hợp tác rất cụ thể, một khuôn khổ hợp tác cụ thể giữa các quốc gia thành viên để thúc đẩy công việc trong những lĩnh vực này.
Chúng ta cũng không được đầu hàng ở đây.
Đó là năm lĩnh vực then chốt. Tôi có thể nói chi tiết hơn nhưng tôi xin dừng tại đây.
Đây chính là những điều Pháp sẽ bảo vệ trong cả năm lĩnh vực.
Thông điệp của tôi là: Hãy đứng vững, đừng đầu hàng trước tình hình đang diễn ra.
Thế giới đang dần trở nên chia rẽ hơn.
Tâm lý thất bại đang mở đường cho các đế chế lạm dụng sức mạnh, đe dọa chủ quyền của các quốc gia.
Đó là sự lạm dụng sức mạnh của những bên đang độc quyền năng lực sản xuất; là sự lạm dụng sức mạnh của những bên độc quyền năng lực tính toán; là sự lạm dụng sức mạnh của những người muốn tập trung của cải vào tay mình.
Trước những hành vi lạm dụng quyền lực như vậy, chúng ta phải trở lại với chính tinh thần cốt lõi của tổ chức này: chủ nghĩa đa phương, bảo vệ lợi ích chung, bảo vệ công lý cho tất cả mọi người.
Thông qua đoàn kết, công lý và hợp tác, chúng ta mới có thể hành động hiệu quả.
Đó là con đường để khôi phục một nền hòa bình công bằng và bền vững cho tất cả các quốc gia.
Là con đường để một lần nữa xây dựng sự đoàn kết giữa Bắc và Nam.
Là con đường xây dựng một chương trình nghị sự chủ động đối với công nghệ và khí hậu.
Chúng ta sẽ không đầu hàng.
Ngày nay, hơn bao giờ hết, chúng ta cần Liên Hiệp Quốc vào thời điểm chúng ta chuẩn bị bầu một Tổng Thư ký mới.
Tôi muốn bày tỏ sự trân trọng với những nỗ lực của ông António Guterres trong suốt những năm qua.
Dưới những điều kiện vô cùng thử thách, ông ấy chưa bao giờ bỏ cuộc.
Chúng ta phải giải quyết những cuộc khủng hoảng cũ và đối phó với những thách thức mới.
Trong hoàn cảnh đó, hơn bao giờ hết, chúng ta phải tiếp tục hành động.
Chúng ta phải can đảm để giữ tinh thần lạc quan. Chúng ta phải huy động sức mạnh để thực hiện những bước đi hữu ích, không đầu hàng, vì lợi ích của tất cả chúng ta.
Liên Hiệp Quốc muôn năm.
Xin cảm ơn quý vị.
