Ít ngày trước buổi ngày khai mạc đại hội XIV của đảng Cộng Sản, người dân Hà Nội chứng kiến một cuộc phô trương sức mạnh vũ trang quy mô lớn ngay trước thềm đại hội.
Họ sửng sốt trước sự hiện diện dày đặc của xe bọc thép chống đạn, xe tác chiến chống khủng bố, chống bạo loạn, xe phá sóng, cảnh vệ bảo vệ yếu nhân trên những chiếc Chevrolet Suburban nặng nề, kín mít, cảnh sát đặc nhiệm, cảnh sát kỵ binh, chó nghiệp vụ… Vì lẽ, ai trong nhân dân có thể sẽ chống lại đảng Cộng Sản vào lúc này, khi hầu hết những người bất đồng chính kiến đều đã bị tống giam hoặc phải đào thoát ra nước ngoài?
Rõ ràng, điều này không phải là tín hiệu lạc quan của một ngày hội chính trị toàn dân, mà là một thông điệp thảm hại về sự bất an của hệ thống cầm quyền.
Đảng có xem dân là kẻ thù tiềm tàng?
Khi một chính đảng tự nhận là “đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân” nhưng lại phải bảo vệ ngày đại hội của mình bằng khí tài trấn áp bạo loạn, đó là lúc chúng ta cần nhìn thẳng vào sự rạn nứt sâu sắc giữa đảng Cộng Sản và nhân dân. Sự an ninh nghiêm ngặt này không phản ánh sức mạnh, mà thực chất là một lời thú nhận gián tiếp về sự yếu thế trong tính chính danh của đảng.
Trong bối cảnh chứng kiến những lực lượng hùng hậu được phô diễn, cùng với khí tài, phương tiện hiện đại, đắt tiền được chế độ mua sắm bằng tiền thuế của nhân dân để chống lại chính nhân dân, thì chúng ta không thể không thấy xót xa khi nhớ lại thảm họa thiên tai xảy ra vào cuối Tháng Mười Một 2025, khi hàng vạn đồng bào miền Trung phải đối mặt với tử thần trong sự bất lực vì thiếu phương tiện cứu hộ và sự chuẩn bị kém cỏi từ chính quyền địa phương, nỗi đau ấy vẫn còn âm ỉ.
Trong khi đó, ngay lúc này, những nguồn lực khổng lồ từ tiền thuế của dân lại được huy động tối đa chỉ để dọa nạt, trấn áp tinh thần nhân dân trước một sự kiện nội bộ của đảng. Việc ưu tiên bọc thép cho quyền lực thay vì phao cứu sinh cho nhân dân đã đặt ra một dấu hỏi lớn về đạo đức chính trị và tôn chỉ “vì dân phục vụ”.
Phải chăng tính mạng của người dân trước thiên tai chỉ là thứ yếu và không có gì đáng kể so với yêu cầu dọa nạt nhân dân một cách công khai từ bộ máy lãnh đạo? Lẽ ra, một hệ thống chính trị thực sự vững mạnh phải lấy lòng dân làm thành trì, chứ không phải hướng nòng súng về phía nhân dân và dấu mình trong lá chắn thép để ngăn cách nhân dân.
Để thấy rõ sự bất thường trong cách tổ chức đại hội đảng Cộng Sản, hãy nhìn sang các quốc gia dân chủ phát triển như Anh, Mỹ hay Nhật Bản. Tại các kỳ đại hội đảng (Party Conventions) của Đảng Dân chủ hay Đảng Cộng hòa Hoa Kỳ, hoặc Đại hội Đảng Bảo thủ tại Anh, bầu không khí hoàn toàn khác biệt. Đó thực sự là những ngày hội chính trị mở, nơi các đảng viên, cử tri và thậm chí là những người đối lập có thể tiếp cận, tranh luận và chất vấn.
Tại đó, các chính trị gia phải nỗ lực thuyết phục công chúng bằng cương lĩnh, bằng tầm nhìn kinh tế và các giải pháp xã hội thực tế.
An ninh vẫn tồn tại, nhưng nó được thiết lập để bảo vệ quyền tự do biểu đạt của mọi người, không phải để phong tỏa thông tin hay cô lập đại biểu. Ở các nước dân chủ, mối quan hệ giữa đảng và nhân dân là mối quan hệ ủy thác và trách nhiệm giải trình; Đảng ở đấy cần nhân dân để tồn tại chứ không phải cần hướng nòng súng về phía nhân dân để tồn tại.
Ngược lại, tại Việt Nam, sự áp đặt một chiều từ trên xuống đã biến đại hội trở thành một pháo đài đóng kín. Ở đó, nhân dân không chỉ bị gạt ra ngoài lề của những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh của chính họ mà còn bị dọa nạt, trấn áp tinh thần như những kẻ thù tiềm tàng của đảng.
Đảng có xem đảng viên là tội phạm?
Sự bất an của hệ thống cầm quyền không chỉ dừng lại ở việc đối phó với ngoại cảnh mà còn thẩm thấu vào tận chiều sâu nội bộ.
Thật vậy, việc “quản thúc” hơn 1.600 đại biểu vốn là những đảng viên ưu tú đại diện cho hơn 5 triệu đảng viên từ khắp mọi miền đất nước trong một “lồng kính an ninh” — bị tịch thu thiết bị liên lạc, cắt đứt kết nối Internet và bị phá sóng 24/24 — là một minh chứng cho sự nghi kỵ lên đến đỉnh điểm.
Trong các chính đảng dân chủ, đại hội là nơi để các đảng viên thể hiện sự tự do tư tưởng, là nơi các luồng ý kiến khác biệt được cọ xát để tìm ra giải pháp tối ưu cho đất nước. Nhưng tại đại hội XIV của đảng Cộng Sản, khi những đảng viên được gọi là “ưu tú nhất”, đại diện cho hơn 5 triệu đảng viên tại cơ sở, cũng bị đối xử như những nghi can tội phạm cần giám sát đặc biệt.
Chúng ta hãy tự hỏi, một đại hội mà ở đó thông tin bị phong tỏa và sự trao đổi tự do bị triệt tiêu thì không thể gọi là nơi thảo luận đường lối; đó thực chất chỉ là một quy trình cơ học nhằm xác nhận những quyết định đã được sắp đặt sẵn trong bóng tối, trong sự sợ hãi về những tiếng nói có thể “lệch pha” của các “đồng chí” từ cơ sở về dự đại hội.
Mối quan hệ giữa đảng (thực chất là số ít đảng viên lãnh đạo cao cấp) với đảng viên tại Việt Nam hiện nay đã biến tướng từ sự đồng chí thành sự yêu cầu phục tùng vô điều kiện dưới áp lực của bộ máy kiểm tra và giám sát.
Ở các quốc gia như Đức hay các nước Bắc Âu, đảng viên có quyền công khai phê bình lãnh đạo đảng mà không sợ bị quy chụp là “suy thoái” hay “tự diễn biến”. Họ duy trì sự gắn kết bằng những giá trị tư tưởng chung và mục tiêu phục vụ quốc gia.
Trái lại, việc siết chặt kỷ luật đến mức cực đoan như đang diễn ra tại đại hội XIV cho thấy sự rạn nứt sâu sắc trong niềm tin nội bộ. Khi số ít lãnh đạo cao cấp không tin cấp dưới, và đại biểu không dám nói thật lòng, thì sự “đoàn kết” được trông thấy trên mặt báo chỉ là một lớp tráng men mong manh. Sự tự cô lập này của đảng không chỉ tách rời họ khỏi nhân dân, mà còn đang dần bóp nghẹt sức sống sáng tạo và khả năng tự điều chỉnh, sửa sai của chính tổ chức ấy.
Cách thức tổ chức đại hội XIV đã phơi bày một sự thật trần trụi: Đảng không chỉ đang đối lập với nhân dân mà còn đang tự đối đầu với chính mình, như con rắn đang hùng hổ ngoạm đuôi của mình. Một chính quyền thực sự mạnh và có chính danh sẽ dựa vào sự đồng thuận của xã hội và lòng tin của thành viên/ đồng chí để làm lớp bảo vệ vững chắc nhất.
Lịch sử đã chứng minh rằng, không có bất kỳ rào chắn thép hay công nghệ phá sóng hiện đại nào có thể ngăn chặn được dòng chảy của khát vọng tự do và sự thật. Việc lạm dụng khí tài bọc thép chỉ phản ánh một trạng thái hoảng sợ của một hệ thống đang mất dần điểm tựa trong lòng nhân dân và loay hoay tìm cách duy trì sự kiểm soát bằng bạo lực và sự cưỡng ép nhân dân.
Một đại hội chống nhân dân
Tóm lại, đại hội XIV không còn mang dáng dấp của một sự kiện chính trị hướng tới tương lai quốc gia với những tầm nhìn đột phá về một “Kỷ nguyên mới”, mà mang bản chất của một chiến dịch an ninh quy mô lớn nhằm duy trì quyền lực tuyệt đối cho một nhóm thiểu số.
Một khi giới lãnh đạo nhìn nhân dân bằng sự cảnh giác như kẻ thù và nhìn đồng chí bằng sự nghi kỵ như tội phạm, thì mọi lời hứa về “đoàn kết”, “đổi mới” hay “phát triển”, kể cả “kỷ nguyên vươn mình” đều trở nên vô nghĩa và xa lạ. Vì lẽ, một thể chế sống trong sợ hãi, tự cô lập mình sau những bức tường thép và ngăn cách mình với các giá trị dân chủ phổ quát của nhân loại sẽ không bao giờ có đủ tầm vóc, trí tuệ và sự ủng hộ để dẫn dắt dân tộc đi tới sự thịnh vượng bền vững cả.
Sự phô trương sức mạnh hôm nay, vì thế, chính là biểu tượng cho sự yếu ớt về tâm thế của một hệ thống quyền lực đang khép mình trong sự cô độc và không hề được nhân dân thừa nhân, cả về quyền lực lẫn tính chính danh.
Viết tại Hoa Thịnh Đốn, ngày 20 Tháng Một 2026
Đặng Đình Mạnh
Nguồn: www.facebook.com
