Nếu 1 thí sinh đi thi viết 1 bài luận văn với đề tài “Làm sao để Việt Nam có 1 Steve Jobs” như thế này bạn sẽ cho anh ta mấy điểm? Anh ta có bị gì không sau khi thi?
Làm sao để Việt Nam có một Steve Jobs?
Nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao nước Mỹ có Steve Jobs, Bill Gates, Elon Musk, còn Việt Nam chưa tạo ra được một nhà sáng tạo có tầm ảnh hưởng toàn cầu tương tự?
Câu trả lời không nằm ở trí thông minh.
Người Việt Nam không thiếu người thông minh. Trong các kỳ thi quốc tế, trong các trường đại học hàng đầu thế giới, trong các tập đoàn công nghệ lớn, người Việt luôn hiện diện. Vấn đề là chúng ta chưa tạo ra được một môi trường có thể biến tài năng thành những cuộc cách mạng công nghệ.
Steve Jobs không phải sản phẩm của một cá nhân đơn lẻ. Ông là sản phẩm của một hệ sinh thái.
Một hệ sinh thái nơi người trẻ được quyền đặt câu hỏi với mọi điều. Nơi thất bại không bị xem là tội lỗi. Nơi những ý tưởng điên rồ được phép tồn tại đủ lâu để chứng minh giá trị của chúng.
Lịch sử cho thấy các xã hội đổi mới mạnh nhất thường có ba đặc điểm: tự do tư tưởng, cạnh tranh bình đẳng và sự bảo vệ quyền sở hữu.
Ngược lại, điểm yếu cố hữu của nhiều hệ thống tập quyền trong lịch sử là khuynh hướng ưu tiên sự ổn định hơn sự sáng tạo.
Sáng tạo luôn tạo ra bất ổn. Người phát minh thường thách thức những cách làm cũ. Người khởi nghiệp thường phá vỡ các lợi ích đã tồn tại. Ý tưởng mới thường bị xem là rủi ro trước khi được chứng minh là thành công.
Khi một xã hội quá coi trọng sự đồng thuận, người ta sẽ học cách im lặng thay vì tranh luận. Khi người dân sợ sai, họ sẽ không dám thử nghiệm. Khi thành công phụ thuộc nhiều vào quan hệ hơn năng lực, những bộ óc xuất sắc sẽ tìm đường ra nước ngoài.
Đó là lý do nhiều chế độ tập quyền trong lịch sử có thể rất mạnh trong việc huy động nguồn lực để xây dựng đường sá, nhà máy hay quân đội, nhưng thường gặp khó khăn trong việc tạo ra những cuộc cách mạng công nghệ mang tính đột phá.
Steve Jobs không được sinh ra từ một kế hoạch của chính phủ. Ông xuất hiện trong một môi trường cho phép hàng ngàn người theo đuổi những ý tưởng khác thường. Phần lớn thất bại. Một vài người thành công. Và một người đã thay đổi thế giới.
Nếu Việt Nam muốn có một Steve Jobs, điều đầu tiên không phải là xây thêm các khu công nghệ cao hay ban hành thêm khẩu hiệu đổi mới sáng tạo.
Điều quan trọng hơn là xây dựng một môi trường nơi:
* Người trẻ được quyền suy nghĩ khác biệt.
* Doanh nghiệp tư nhân được cạnh tranh công bằng.
* Trường đại học được tự do nghiên cứu.
* Thất bại không bị trừng phạt.
* Thành công đến từ tài năng nhiều hơn từ quan hệ.
Không ai có thể chỉ định một Steve Jobs.
Điều một quốc gia có thể làm là tạo ra mảnh đất màu mỡ để hàng triệu Steve Jobs tiềm năng có cơ hội phát triển.
Một hạt giống thiên tài có thể xuất hiện ở bất cứ đâu trên thế giới.
Nhưng để hạt giống đó trở thành cây đại thụ, nó cần một môi trường phù hợp.
Câu hỏi không phải là Việt Nam có đủ người tài hay không.
Câu hỏi là liệu chúng ta đã tạo ra được môi trường để người tài dám nghĩ, dám làm và dám khác biệt hay chưa.
Nguồn : FB Nhật Ký Yêu Nước
