Đừng gọi họ là “Hồng vệ binh”. Đừng xếp cái bọn đầu đã hai thứ tóc mà “chưa thể tất nổi câu nhân tình” vào chung một chiếu với đám trẻ ranh bị xúi dại do chưa trải sự đời nên, đến cuối đời, khi đã hiểu thế nào là đời, mới thấy mình ngu, mới ăn năn hối lỗi. [1]
Họ, những kẻ sống đã gần hết đời rồi mà vẫn chưa nhìn ra cái ngu và sự dại trên đời nên mới ngửng cao đầu với cái tâm thế non nớt của thuở mới vào đời. [2] Họ vênh vang với tư thế lão làng. Họ kiêu ngạo với sự những khổ lao đã góp. Và họ hằn học hạch sách bằng cung cách của những ngự sử quan trong cái thời đấu tố địa chủ, Nhân văn – Giai phẩm hay “xét lại chống đảng” của thập niên 50 và 60 ở thế kỷ trước. Họ, như một hiện tượng văn hóa – xã hội – chính trị, chính là sự hội tụ giữa não trạng tiểu nông và tinh thần giáo phái. Họ hung hăng chỉ điểm và đấu tố như thế từ lâu nhưng vấn đề chỉ bùng lên thành một “nghị sự quốc gia” sau khi bộ máy cầm quyền biến thái thành một giáo phái, “Giáo phái an ninh”.
Tôi vừa mới nhận diện “Giáo phái này” khi công an tràn ngập bộ máy chính quyền nhưng, như một nghịch lý, khẩu hiệu ưa chuộng “Còn đảng còn công an” lại bị bỏ quên. Đảng đã là công an. Mà công an cũng chính là đảng. Nhất thể hóa hoàn toàn. Tổng bí thư cũng là chủ tịch, ôm trong gan trong ruột nguyên cả bộ máy công an. [3]
Và tôi, năm năm trước, đã nhận diện bọn chỉ điểm và đấu tố đó như những “Xích lão vệ binh”. Gọi “xích” bởi họ hừng hực cái màu đỏ đặc trưng cho đảng mà, thời mới ra đời, trong sách vở cũ, được gọi là “Xích đảng” chứ chưa bao được đặt tên “Hồng đảng”. “Xích” cũng là bởi mặt mày họ, qua cung cách đấu tố cực kỳ hung hăng, ai cũng có thể mường tượng bộ mặt đỏ gay như thể là Quan Vũ, kẻ được tôn xưng với biệt danh “xích diện anh hùng”. Họ là những chỉ điểm và đấu tố viên bắng nhắng trong mục “Nghiên cứu – Phê bình – Trao đổi” trên tờ Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. [4] Họ cực kỳ bảo thủ trong các vấn đề sử học, văn học và văn hóa và khăng khăng kéo lùi nền văn nghệ trở về với thời kỳ tiền đổi mới nhưng, xem ra, chỉ lảm nhảm với chính mình bởi, hầu như, chẳng mấy ai để tâm.
Nhưng họ đã gặp may khi chính quyền biến thái thành giáo phái an ninh. Nghề an ninh là nghề kiểm soát và khủng bố tinh thần mà, để kiểm soát, thì phải nuôi dưỡng chỉ điểm viên và, để khủng bố tinh thần, cũng phải quan tâm đến đám đấu tố viên. Nhưng họ, như những “lão làng”, còn gặp thời như là sự giao thoa giữa não trạng tiểu nông và tinh thần sùng bái kiểu giáo phái.
Não trạng tiểu nông hình thành trong sự khép kín của không gian làng, nơi tôn vinh kinh nghiệm và do đó đã đề cao tuổi tác và, như là hệ quả, khó mà cởi mở, rộng xa, hoàn toàn dị ứng với những nỗ lực đổi mới, sáng tạo. Mà có hình thành, những giáo phái cũng ra đời như một sự phản kháng với những tôn giáo bao vây quanh mình nên, do đó, cũng vận hành như một cái làng khép kín với ý chí đề kháng còn khắt khe và giáo điều hơn.
Và đó chính là điều mà chúng ta nhận thấy qua sự bảo thủ, sự kiêu hãnh của về tuổi tác cùng công sức đã góp phần ở những vệ binh đã khuấy động nên làn sóng đấu tố và truy bức chính trị dậy mùi “ăn thịt người” hiện tại.
Dẫu không đồng ý với ông Nguyễn Thành Nam, như là “nạn nhân điển hình” của đợt đấu tố này, có ai mà không nhìn ra tình cảnh tội nghiệp của ông ta khi bị cả guồng máy chính trị
“ăn thịt”? Từ video clip nhận tội mà, trong cái nhìn nhân bản, là hoàn toàn vô pháp, là chà đạp con người cho đến cảnh nhắng nhít của bọn ăn hôi, đánh hôi, như một bầy ruồi nhặng. Tất cả trông chẳng khác nào một “nghi thức ăn thịt người” mà sử gia Donald S. Sutton từng nêu ra khi quan sát những cuộc đấu tố trong cuộc Cách mạng văn hoá ở Trung Quốc. [5]
“Nghi thức ăn thịt người” này được Mao Trạch Đông áp dụng rộng rãi lần đầu tại Diên An trong “Phong trào chỉnh phong” từ năm 1942 để, hơn một thập niên sau, được toa rập tại Việt Nam mà, đầu tiên là “rèn cán chỉnh quân”, sau là “cách mạng thổ cải” rồi tiếp đến là Nhân văn Giai phẩm hay “chống xét lại”. Trong cái môi trường “ăn thịt người” này thì, để ngoi lên, hay thậm chí đơn giản chỉ để tồn tại, để yên thân sống còn, người ta không thể không ăn thịt người, không thể không chai lì và dửng dưng trước cái ác.
Người Việt hiện tại vốn đã bị xem là ác. Tuy nhiên cái ác này sẽ còn trầm trọng hơn khi, càng được giáo phái an ninh trọng dụng, đám chỉ điểm viên, đấu tố viên và khủng bố viên lão làng càng cậy vào tuổi tác và những khổ lao của mình để lộng hành. Con đường phát triển của đất nước, do đó, không chỉ bị ngáng trở bởi não trạng tiểu nông mà còn bị đè nén bởi đầu óc giáo phái.
Cứ cái đà này thì tương lai của đất nước sẽ bi thảm và đen tối đến mức nào?
Nguyễn Hoàng Văn
Chú thích:
- Trích từ bài thơ chân dung của Xuân Sách, viết về Hoài Thanh: “Bình thơ đến tuổi bạc đầu / Mà chưa thể tất nổi câu nhân tình”.
Về sự ăn năn của những cựu Hồng vệ bin có thể tham khảo: https://explaininghistory.org/2025/06/15/red-guards-and-revolutionary-youth-agents-of-chaos-or-victims-of-ideology/ - Một trong những đấu tố viên nổi bật là Nguyễn Thanh Tuấn, sinh năm 1954, nguyên là Trung tướng Cục trưởng Tuyên huấn của Tổng cục Chính trị QĐND. Cha mẹ đều là liệt sĩ, mất năm 1967 và ông chỉ đi học “ở trường cách mạng” ở Đại Lộc trong vùng kháng chiến từ năm 10 tuổi, năm 14 tuổi thoát ly đi làm giao liên. Sau đó đi học tại trường Đặc công Quân khu 5, được giữ lại làm “giảng viên” trong ba khóa, năm 1973 được đưa vào Đà Nẵng hoạt động như một “đặc công”, làm “Đội trưởng đội biệt động” tại Quận Nhì.
- Tôi đã đề cập đến điều này trong bài “Giáo Phái An Ninh”: Khi “Thiên Hạ” Trở Thành “Công An Hạ”, đã đăng trên:
https://thongluan-rdp.online/dien-dan/giao-phai-an-ninh-khi-thien-ha-tro-thanh-cong-an-ha-nguyen-hoang-van/
https://baotiengdan.com/2026/05/15/giao-phai-an-ninh-khi-thien-ha-tro-thanh-cong-an-ha - Thí dụ các số 658, 659, 660 với các bài viết về các vấn đề sử học hay bác bỏ ý kiến của Nguyễn Quang Thiều về Nguyễn Huy Thiệp, bình luận của Nguyên Ngọc về giá trị đại chúng và tinh hoa. Tôi đã trình bày về giới này trong bài “Những ‘Xích lão vệ binh[.”
https://vanviet.info/van-de-hom-nay/nhung-xch-lo-ve-binh/ - Donald S. Sutton, “Consuming Counterrevolution: The Ritual and Culture of Cannibalism in Wuxuan, Guangxi, China, May to July 1968” đăng trên tạp san Comparative Studies in Society and History số 37, tháng 1 năm 1995.
