Vài suy nghĩ từ lời cảnh cáo mạnh mẽ của Hoa Kỳ đối với ĐSCVN
Thế giới đã bước sang một thời đại mới. Cuộc cạnh tranh toàn cầu hôm nay không còn đơn thuần là súng đạn, chiến hạm hay ý thức hệ như thời Chiến tranh Lạnh. Đó là cuộc đối đầu giữa hai mô hình văn minh:
Xã hội mở (open society): Nơi tôn trọng quyền tự do ngôn luận, tư duy, tranh luận; nơi con người được quyền sai và tự do sửa sai.
Quốc gia kiểm soát (control state): Nơi quyền lực quản trị bằng sự sợ hãi, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu số để kiểm soát các nguồn tin tức, mạng internet, kiểm soát tư tưởng, và dần dần kiểm soát luôn cả ký ức con người.
Trong bước ngoặt ấy, dân tộc Việt Nam đang đứng ở đâu?
Thông điệp từ Washington
Bài phát biểu của Đại sứ Julie Turner tại ngày Nhân quyền cho Việt Nam không chỉ là một diễn văn ngoại giao thông lệ. Phía Hoa Kỳ đã phát đi một thông điệp rất rõ ràng: ĐCSVN không thể vừa muốn tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ cao của khối tự do, lại vừa vận hành xã hội theo mô hình kiềm tỏa kiểu ĐCSTQ.
Qua lời bà Đại sứ, Hoa Kỳ đã vạch rõ 3 điểm cốt lõi mà giới lãnh đạo Hà Nội đang vi phạm nghiêm trọng:
1. Bóp nghẹt quyền tự do tư tưởng trên hệ thống truyền thông điện toán (digital space): Việc sử dụng các đạo luật an ninh nghiêm ngặt nhằm tăng mức phạt vạ lên gấp 10 lần, kiểm soát AI, và trao trọn quyền quản trị kinh tế số (digital economy) sang cho Bộ Công an đang làm tổn hại trực tiếp đến giới công nghệ toàn cầu. Điều này vô hình trung tự đóng cửa, cô lập Việt Nam ngoài dòng sinh mệnh tri thức của nhân loại.
2. Chà đạp quyền tự do tín ngưỡng: Việc duy trì sự kiểm soát các giáo hội, sách nhiễu các cộng đồng tôn giáo độc lập khiến Việt Nam liên tục bị liệt vào Danh mục Cần Theo dõi Đặc biệt (Special Watch List).
3. Đàn áp xuyên quốc gia: Việc lạm dụng các phiên tòa xử khiếm diện, lợi dụng Lệnh tầm nã của cảnh sát quốc tế để đe dọa các nhà hoạt động và công dân Mỹ gốc Việt ngay trên đất Mỹ là điều mà chính giới Washington tuyên bố tuyệt đối không dung thứ.
Mỹ cần Việt Nam như một đối tác chiến lược về khoáng sản quý hiếm (critical minerals) và an ninh năng lượng để giảm bớt sự bành trướng của ĐCSTQ. Thế nhưng, Mỹ sẽ không bao giờ đánh đổi sự an toàn của công dân họ và quyền lợi của các đại công ty cam kết đầu tư để đổi lấy một liên minh lỏng lẻo, thiếu lòng thành thật.
Ảo tưởng của “Mô hình Trung Quốc”
Đây không còn là câu chuyện “nhân quyền” theo nghĩa đạo lý thông thường. Đây là bài toán về tương lai kinh tế, vị trí chiến lược và khả năng sống còn của dân tộc trong thế kỷ 21.
Điều nguy hiểm nhất đối với một quốc gia không hẳn là nghèo nàn. Một dân tộc nghèo vẫn có thể vươn lên, nhưng một dân tộc lệ thuộc quá lâu sẽ dần mất đi khả năng tự đứng bằng đôi chân của mình.
Sự lệ thuộc nguy hiểm nhất của một quốc gia không nằm ở hàng hóa, vốn đầu tư hay thị trường xuất khẩu, mà nằm ở tư duy, mô hình cai trị và công nghệ giám sát.
Khi một guồng máy đã quen cai trị bằng sự kiểm soát, họ sẽ sợ báo chí tự do, tự do internet, tôn giáo độc lập, cũng như sự liên kết tự nhiên giữa quốc dân với nhau.
Một số người nhìn sự phát triển của Trung Hoa lục địa rồi tin rằng: muốn giàu mạnh thì phải chấp nhận mô hình cai trị của ĐCSVN. Đó là một ngộ nhận rất lớn.
Một số người nhìn vào sự trỗi dậy của Trung Quốc rồi ngộ nhận rất lớn rằng: muốn giàu mạnh thì phải chấp nhận mô hình cai trị độc tài. Thực tế thì ngược lại:
Nhật Bản, Nam Hàn, Đài Loan hay Singapore trở thành cường quốc không phải nhờ bóp nghẹt tư tưởng. Họ mạnh lên nhờ giáo dục khai phóng, tinh thần thượng tôn pháp luật (rule of law), óc sáng tạo và khoa học thực dụng và lòng tự trọng quốc gia.
Ngay cả Đài Loan, nơi từng trải qua thời kỳ thiết quân luật, cũng hiểu rằng: để bước vào nền kinh tế tri thức, con người phải được tự do suy nghĩ.
AI không thể phát triển trong một xã hội mà ai cũng sợ nói sai. Óc sáng tạo không thể nở hoa trong một nền văn hóa mà mọi ý kiến khác biệt đều bị quy chụp là “đe dọa an ninh”.
Thế hệ trẻ (Gen Z) cần hiểu rằng: Thế giới ngày nay không chỉ đo lường một quốc gia bằng GDP, mà còn bằng khả năng sáng tạo, tự do học thuật, độ khả tín của luật pháp và phẩm giá con người.
Nếu ĐCSVN tiếp tục quán tính sợ hãi, kiểm duyệt internet và trừng phạt các ý kiến phản biện xây dựng, Việt Nam sẽ mãi chỉ là một công xưởng gia công giá rẻ, chứ không thể trở thành một quốc gia dẫn dắt về tri thức và sáng tạo.
Thành trì chống ngoại xâm bền vững nhất
Đối với những người còn nặng lòng với đất nước bên trong guồng máy cầm quyền: Nếu thật lòng muốn dân giàu, nước mạnh, và thoát khỏi cái bóng của Bắc Kinh, lịch sử đã chứng minh không một quốc gia nào có thể độc lập tự chủ nếu người dân không được trưởng thành về mặt nhận thức dân quyền.
Một dân tộc bị quản trị bằng sự sợ hãi sẽ suy yếu từ bên trong. Mà một quốc gia yếu từ bên trong thì sớm muộn cũng lệ thuộc vào bên ngoài.
Nếu thật sự muốn giữ vững chủ quyền quốc gia, điều cần thiết không phải là mua sắm thêm chiến hạm hay hô hào khẩu hiệu, mà là xây dựng một xã hội dân sự mạnh và những con người có tư duy độc lập đồng thời thiết lập một nền pháp trị đáng tin cậy.
Dân tộc Việt Nam không cần trở thành tiền đồn của bất cứ cường quốc nào nhưng cũng không thể tiếp tục sống mãi dưới cái bóng áp đặt của ĐCSTQ.
Con đường tương lai cho dân tộc
Con đường sáng sủa nhất để đi tới chính là giữ vững độc lập dân tộc, gắn liền với mở rộng quyền tự do dân sự, đa dạng hóa các mối bang giao quốc tế, xây dựng một xã hội trưởng thành, dân chủ và tiến gần hơn với thế giới pháp trị cùng nền văn minh tự do.
Một dân tộc tự do hơn sẽ không yếu đi. Trái lại, đó là cơ hội để lần đầu tiên sau rất lâu, dân tộc này có thể đứng thẳng bằng chính đôi chân của mình.
Nếu thế hệ hôm nay đủ can đảm để tỉnh thức và thay đổi, họ sẽ đặt nền móng cho một xã hội mạnh hơn, một tương lai xứng đáng hơn với những hy sinh mà quốc dân đã trải qua suốt hơn một thế kỷ biến động.
Vai trò và bổn phận của Cộng đồng Người Việt Hải ngoại
Bài phát biểu của Đại sứ Julie Turner đem đến một thông điệp hệ trọng cho cộng đồng người Việt tự do tại hải ngoại. Phía Hoa Kỳ với của Tổng thống Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu đã chính thức vạch rõ lằn ranh đỏ đối với hành vi đàn áp xuyên quốc gia của Hà Nội.
Hải ngoại không phải là nơi định cư tạm dung, mà là tiền đồn kiên cố hướng về quê hương. Trước ngã rẽ lịch sử này, cộng đồng hải ngoại cần ý thức rõ bổn phận và bị thế của mình:
– Bảo vệ sự an toàn của cộng đồng: Dựa vào chỗ dựa pháp lý vững chắc từ Washington để nhận diện, đẩy lùi mọi âm mưu đe dọa, xâm nhập của mật vụ ĐCSVN, bảo vệ quyền tự do dân sự của người Việt tị nạn.
– Tiếp sức hạ tầng tri thức cho quốc nội: Trong bối cảnh internet trong nước bị siết chặt bởi luật an ninh mạng, các chuyên gia kỹ thuật và giới trí thức hải ngoại cần tích cực truyền bá các phần mềm nguồn mở, phương thức mật mã hóa (encryption) nhằm giúp đồng bào quốc nội tiếp cận thông tin trung thực mà không bị giám sát.
– Vận động quốc tế sòng phẳng: Đồng hành cùng chuyển biến mới của Bộ Ngoại giao Mỹ để buộc ĐCSVN phải trả giá bằng các điều kiện kinh tế nếu họ chọn mô hình kiểm soát của Trung Quốc. Không thể để guồng máy cai trị vừa trục lợi từ nguồn vốn thế giới tự do, vừa dùng công nghệ đó để đàn áp nhân dân.
Lời kết
Lịch sử đôi khi chỉ mở ra một cánh cửa rất ngắn. Cộng đồng hải ngoại có lợi thế lớn về tự do học thuật (academic freedom) và pháp trị (rule of law). Hãy dùng kho tàng quý báu đó để đặt nền móng cho một tương lai xứng đáng hơn, đưa đất nước thoát khỏi cái bóng áp đặt của ĐCSTQ và đứng thẳng bằng chính đôi chân của mình.
Hoàng Vị Kha
Nguồn: vietnamthoibao.org
