Hỏi: những tác giả VN nào quan trọng nhất trong việc cổ súy dân chủ và chỉ trích chế độ độc tài?
ChatGPT: Nếu chúng ta nói về những tác giả, nhà báo, bloggers và trí thức VN đã thực sự viết bài ủng hộ dân chủ, những quyền tự do công cộng hoặc chống chế độ cộng sản, đã có nhiều thế hệ.
Một nghiên cứu đại học về những người phản biện chế độ giữa những năm 1990 và 2014 ghi nhận nhiều luồng, từ cải cách hệ thống đến việc thay thế nó bằng một nền dân chủ đa nguyên.
Những khuôn mặt quan trọng nhất
1. Nguyễn Gia Kiểng
Có lẽ là một trong những tác giả viết văn chính trị có hệ thống nhất ở nước ngoài. Ông đã suy nghĩ nhiều về dân chủ hoá VN, Nhà nước pháp quyền, canh tân chính trị và sự cần thiết vượt qua hệ thống cộng sản. Ông được xếp cùng với Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên.
Nếu quý vị tìm một dự án chính trị bao quát cho VN, ông là một tác giả nên ưu tiên tìm hiểu.
2. Phạm Đoan Trang
Một trong những khuôn mặt đương thời quan trọng nhất. Ký giả, nhà văn, nhà hoạt động dân chủ, bà đã viết “Chính trị bình dân”, “Chính trị của Nhà nước Công an” và sách về đối kháng bất bạo động và Nhân quyền. Bà là người đồng sáng lập “Luật khoa” viết về luật, những quyền tự do và những đề tài chính trị. Năm 2021, bà bị kết án 9 năm tù.
Có lẽ là cánh cửa tốt nhất để hiểu tư tưởng dân chủ VN đương thời.
3. Nguyễn Quang A
Nhà kinh tế, cựu doanh nhân và trí thức nổi tiếng trong nhóm cải cách. Ông bảo vệ Nhà nước pháp quyền, quyền dân sự và chuyển hoá dân chủ hệ thống chính trị.
4. Nguyễn Văn Đài
Luật sư, blogger và hoạt động nhân quyền. Ông quan tâm đến Nhà nước pháp quyền, dân quyền và quyền biện hộ. Ông từng bị tù ở VN và hiện nay sống ở nước ngoài.
5. Huy Đức (Trương Huy San)
Ký giả và tác giả, được biết đến qua biệt danh Osin. Cách tiếp cận của ông khác: tầm quan trọng của việc viết sử và ký giả phê phán Nhà cầm quyền VN, đặc biệt trong sách Bên Thắng Cuộc. Ông không phải là lý thuyết gia dân chủ như Nguyễn Gia Kiểng hay Phạm Đoan Trang.
6. Phạm Hồng Sơn.
Bác sĩ trở thành nhà hoạt động dân chủ và tác giả. Ông được biết đến qua việc dịch và phổ biến bài viết về dân chủ, khiến ông bị kết án 5 năm tù.
7. Nguyễn Vũ Bình
Cựu ký giả truyền thông Nhà nước, sau đó hoạt động dân chủ. Ông rời chức vụ năm 2001 và sau đó phổ biến nhiều bài ủng hộ dân chủ. Ông nằm trong danh sách các nhà văn và nhà báo bị cầm tù của PEN America.
Thế hệ trước: Nhân Văn – Giai Phẩm
Trở về thập niên 1950, từng có những nhà văn và trí thức của phong trào Nhân Văn – Giai Phẩm: Trần Dần, Lê Đạt, Phan Khôi, Hoàng Cầm, Nguyễn Hữu Đang, v.v.
Không thể gọi họ một cách đơn giản là những người “chống cộng sản”. Nhiều người là cộng sản hay cảm tình viên cộng sản. Họ chỉ đòi nới rộng tự do biểu đạt, tự do tư duy và cải cách hệ thống xã hội chủ nghiã.
Nếu phải xếp hạng
Quý vị muốn tìm hiểu những quan niệm khác nhau về dân chủ hóa VN, hãy bắt đầu theo thứ tự:
- Nguyễn Gia Kiểng : tư duy chính trị và dự án dân chủ đa nguyên
- Phạm Đoan Trang: dân chủ, nhân quyền và kháng cự dân sự hiện tại
- Nguyễn Quang A: cải cách chính trị và kinh tế
- Huy Đức: lịch sử hiện đại và cách vận hành của quyền lực
- Nguyễn Văn Đài: quyền dân sự và Nhà nước pháp quyền
- Phạm Hồng Sơn: tự do dân chủ
- Những tác giả Nhân Văn – Giai Phẩm: nguồn gốc lịch sử của phảng kháng ở miền Bắc VN
Nguồn:
https://thongluan-rdp.online/tag/nguyen-gia-kieng
https://luatkhoa.com
