Khi nhắc tới giới trẻ (hay Gen Z), người ta hay nghĩ rằng họ là một thế hệ chỉ biết vui chơi, sống ảo và thờ ơ với thế sự. Nhưng bằng cách lên tiếng mạnh mẽ để đòi lại công bằng cho một nữ sinh thiệt mạng vì tai nạn giao thông xảy ra hơn một năm trước, giới trẻ đã khiến dư luận phải thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận.
Để mọi người dễ hình dung, xin được nhắc lại diễn biến sự việc. Trưa ngày 30/5 năm 2025, trên đường Nguyễn Huy Tự (Hà Nội), một xe BMW đã tông thẳng vào hai cha con đang đi trên một chiếc xe máy. Cú va chạm khiến người cha bị gãy chân, còn người con gái thì bị đứt lìa một chân và sau đó qua đời tại bệnh viện. Nạn nhân là em Đỗ Ngọc Phương Thùy, khi đó mới 18 tuổi và đang chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Người cầm lái chiếc BMW là Nguyễn Sỹ Cương, 64 tuổi, cựu Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội khóa XIV. Thời điểm đó, báo chí đưa tin tài xế không vi phạm nồng độ cồn hay ma túy, và vụ việc được bàn giao cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội thụ lý.
Thế nhưng, hơn một năm trôi qua, mọi thứ chìm vào im lặng và không có thêm bất kỳ thông tin điều tra nào được công bố. Đáng chú ý hơn, ông Nguyễn Sỹ Cương còn có vợ là bà Lâm Thị Phương Thanh, hiện đang giữ chức Ủy viên trung ương đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Sự im lặng của cơ quan điều tra cộng với gia thế của người gây tai nạn khiến chúng ta có lý do chính đáng để lo ngại sự việc đang bị che đậy. Nhưng không cam lòng trước sự bất công đó, những ngày qua, nhiều bạn trẻ đã tìm đến gốc cây số 55 Nguyễn Huy Tự, nơi xảy ra vụ tai nạn, để đặt những bó hoa tưởng niệm và kêu gọi sự chú ý của cộng đồng mạng.
Trong khi hành động tưởng niệm giản dị và văn minh này đã chạm đến sự đồng cảm sâu sắc của rất nhiều người thì chính quyền lại phản ứng theo một cách khác. Đầu tiên họ cho công an và dân phòng canh gác gốc cây. Tiếp theo là quăng hết những bó hoa vô thùng rác. Và cuối cùng là xua dư luận viên ra phê phán các bạn trẻ.
Một trong những luận điệu của chúng là ‘gia đình nạn nhân còn không lên tiếng, người ngoài lên tiếng làm gì’. Nhưng sự an toàn trên đường phố không phải chuyện riêng của một gia đình mà là vấn đề sinh mạng của tất cả mọi người. Nếu ai cũng có thể gây tai nạn chết người rồi dùng tiền bạc và quyền lực để dàn xếp sự im lặng mà không phải chịu trách nhiệm pháp lý thỏa đáng, thì đâu còn tính răn đe của luật pháp? Những người như Nguyễn Sỹ Cương sau này còn có lý do gì để lái xe một cách có trách nhiệm? Nhưng trên hết, lên tiếng đòi hỏi sự công bằng cho một người xa lạ còn chứng tỏ một ý thức bảo vệ lẽ phải và sự quan tâm lẫn nhau giữa những người coi nhau là đồng bào.
Một luận điệu khác, thậm chí còn ngớ ngẩn hơn, là cho rằng gốc cây không phải là nơi thờ cúng và việc đặt hoa sẽ làm ảnh hưởng tới trật tự đô thị. Nhưng trên thực tế, hành động tưởng niệm tại hiện trường là phản xạ chia buồn tự nhiên và văn minh của con người ở mọi xã hội. Khi 39 người Việt thiệt mạng trong thùng container ở Anh, đích thân Thủ tướng Boris Johnson và các quan chức sở tại đã đến đặt hoa bên một gốc cây gần hiện trường để bày tỏ niềm tiếc thương. Ở Việt Nam, việc đốt một nén nhang hay dựng một bàn thờ tại nơi xảy ra tai nạn cũng là một hình ảnh hết sức quen thuộc thể hiện lòng trắc ẩn.
Cuối cùng, chúng còn cho rằng giới trẻ đang bị những thế lực khác giật dây, dắt mũi để làm cách mạng màu. Nhưng tại sao một hành động nhân văn và thể hiện tình cảm dân tộc như vậy lại bị coi là mối đe dọa đối với chế độ? Bản chất của các chế độ độc tài là dựa trên một thiểu số để khống chế một xã hội phân hóa. Các bạo quyền không cần dân chúng tin yêu mình mà chỉ cần người dân đừng gắn bó với nhau để không có sức đề kháng. Không gì thỏa mãn các tập đoàn độc tài hơn là sự thờ ơ và vô cảm của một quần chúng bất lực vì chia rẽ. Bằng cách cấm cản hoạt động tưởng niệm của giới trẻ, chế độ đã phơi bày bản chất của mình.
Một câu hỏi đặt ra là câu chuyện đòi lại công bằng cho Đỗ Ngọc Phương Thùy sẽ có kết thúc như thế nào. Có hai khả năng:
Một là chính quyền sẽ công bố kết quả điều tra của vụ tai nạn. Dù kết quả có thuận lợi hay bất lợi cho Nguyễn Sỹ Cương thì các bạn trẻ cũng đã giành được một chiến thắng khi buộc chính quyền phải trả lời những câu hỏi chính đáng của mình và để lại một hình ảnh đẹp trong lòng người dân Việt Nam.
Hai là chính quyền tiếp tục im lặng, thậm chí có thể xử lý theo hướng dập tắt phản ứng dư luận. Lúc này, sự thất vọng sẽ trở thành chất xúc tác khiến giới trẻ nhìn nhận sâu sắc hơn về nguồn gốc của bất công xã hội và bản chất của chế độ. Một khi tuổi trẻ đã bắt đầu cất tiếng nói vì lẽ phải, thì ngày thay đổi sẽ không còn xa.
Nguyễn Trần Đặng
(17/08/2026)
