Mấy hôm nay nghe báo cáo trước Quốc hội mà thấy phấn khởi quá.
Báo cáo nói kinh tế Việt Nam đang phát triển rực rỡ, GDP 9 tháng tăng hơn 9%, dự kiến cả năm sẽ lên 10%. Nghe mà mát lòng mát dạ, tưởng như Việt Nam ta sắp hóa rồng đến nơi.
Nhưng cũng trong tháng 10 vừa qua, chính Cục Thống kê – Báo cáo Kinh tế Xã hội tháng 10/2026 lại đưa ra một con số khác, nghe xong thì lại thấy lạnh người.
Ông nói gà, bà nói vịt. Vậy chúng ta tin ai?
*1. Con số không biết nói dối, nhưng người đọc báo cáo thì có thể.*
Xin trích nguyên văn từ Cục Thống kê để bà con tự đọc, tự nghĩ:
*Tháng 10/2026:* Có 4.726 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, 8.032 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, và 7.513 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể.
*10 tháng đầu năm 2026:* Tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới *182.000 doanh nghiệp*, trong đó có gần 56.300 doanh nghiệp hoàn tất giải thể. Bình quân mỗi tháng có khoảng 18,2 nghìn doanh nghiệp rút lui.
Nực cười, khi một bên thì GDP tăng 10% – con số cao nhất thế giới. Một bên thì mỗi tháng gần 20 nghìn doanh nghiệp âm thầm cuốn gói, trả mặt bằng, cho công nhân nghỉ việc.
Nếu kinh tế phát triển thật, tại sao người ta lại bỏ chạy khỏi thị trường nhiều đến thế? Nếu làm ăn được, ai lại đi giải thể công ty của mình?
*2. Thước đo đúng nhất là đời sống của dân.
Báo cáo có thể tô hồng, biểu đồ có thể vẽ cho đẹp, nhưng nồi cơm của người dân thì không nói dối được.
Cứ đi một vòng quanh thành phố, quanh các khu công nghiệp, quanh chợ búa sẽ thấy:
– Biển “Cho thuê nhà”, “Sang nhượng mặt bằng” dán kín phố. Quán mở được 6 tháng rồi đóng.
– Công nhân mất việc, giảm giờ làm, phải về quê. Sinh viên ra trường chạy Grab.
– Tiểu thương kêu trời vì ế ẩm, sức mua giảm, tiền đi chợ ngày càng mất giá.
Đó mới là GDP thực của người dân. GDP của dân là còn bao nhiêu tiền trong túi sau khi đóng tiền nhà, tiền điện, tiền học cho con. Chứ không phải GDP trên giấy báo cáo.
*3. Tại sao lại có sự ngược đời đó?
Vì báo chí của ta viết bài phải theo chỉ đạo, định hướng, phải qua kiểm duyệt của cấp trên.
Báo cáo vui thì được đăng trang nhất, in chữ đậm. Báo cáo buồn, con số doanh nghiệp chết, nợ xấu, thất nghiệp… thì được giấu ở trang cuối, hoặc nói giảm nói tránh bằng những từ như “rút lui khỏi thị trường” cho nhẹ nhàng.
Khi báo chí không được nói sự thật, thì người dân phải tự đi tìm sự thật. Và công cụ tìm sự thật nằm ngay trong chiếc điện thoại của bạn.
Đừng tin ngay khi ai đó nói kinh tế tăng 10%. Hãy mở điện thoại ra, xem bạn bè mình có bao nhiêu người đang thất nghiệp? Xem khu phố mình có bao nhiêu cửa hàng đóng cửa? Xem chính gia đình mình tháng này có dễ thở hơn tháng trước không?
Nếu câu trả lời là KHÔNG, thì con số 10% kia có ý nghĩa gì?
Một nền kinh tế khỏe mạnh không phải là nền kinh tế có báo cáo đẹp. Một nền kinh tế khỏe mạnh là nền kinh tế mà người dân dám mở doanh nghiệp, dám ở lại thị trường, và người lao động có việc làm ổn định.
Khi 182.000 doanh nghiệp phải rút lui, đó là 182.000 giấc mơ phá sản. Đó là hàng triệu lao động bị ảnh hưởng. Đó mới là con số cần được Quốc hội bàn thảo, chứ không phải con số GDP màu hồng.
06.11.2026
Hoa Mai Nguyen
Hội Những Người Cầm Bút Can Đảm
