Nghiên Cứu Lịch Sử

Lâu Đài Châu Âu (Kim Trọng)

Vấn đề của thế hệ giàu mới là họ làm nhà hàng trăm tỷ nhưng hồi nhỏ chưa thấy nhà lớn. Thời đó ai cũng nghèo, khá giả ở nhà ngói, cán bộ ở tập thể. Nhà ngói là khá giả, tập thể là cán bộ cao, biệt thự chỉ thấy phim. Khi có tiền không có ký ức chuẩn để đối chiếu, không biết “nhà giàu thật sống 20-30 năm ra sao”. Khác hẳn người Mỹ sinh ra đã vào nhà 300-500m², người Nhật lớn trong nhà truyền thống chuẩn tỷ lệ, người châu Âu sống cùng nhà đá 100 năm.

“Nhất thể hoá kiểu Tàu” – Quyền lực tập trung như một phản xạ sinh tồn của hệ thống (Nghiên Cứu Lịch Sử)

“Nhất thể hoá” không phải là phát minh chính trị mới. Nó xuất hiện lặp đi lặp lại trong lịch sử như một phản xạ sinh tồn của các hệ thống quyền lực khi đối diện với khủng hoảng niềm tin, suy giảm hiệu quả quản trị, và nỗi sợ tan rã từ bên trong. Khi một trật tự cảm thấy mình không còn được nâng đỡ bởi đồng thuận xã hội hay kỷ luật nội bộ, nó có xu hướng co lại quanh một trung tâm duy nhất, với hy vọng rằng ý chí cá nhân có thể bù đắp cho sự mệt mỏi của thể chế.

Tại Sao Nhiều Nước Châu Âu Luôn Thận Trọng Và Đề Phòng Nga? (Nghiên Cứu Lịch Sử)

08/12/2025

Câu hỏi này không thể được giải thích bằng một nguyên nhân duy nhất. Sự thận trọng của châu Âu đối với Nga là kết quả của nhiều tầng lớp lịch sử, địa chính trị và trải nghiệm hiện đại chồng chéo lên nhau. Để hiểu rõ vấn đề, cần xem xét ba tầng nguyên nhân từ xa đến gần, cùng với các yếu tố cấu trúc định hình mối quan hệ này.

Tư Duy “Quan Ban Ơn – Dân Biết Ơn”: Di Sản Phong Kiến Trong Bộ Máy Công Quyền (Nghiên Cứu Lịch Sử)

29/11/2025

Dân chúng từ nhỏ được dạy phải biết ơn ơn vua ơn quan, phải khiêm nhường. Họ chỉ mong gặp ông quan tốt, chứ không có tâm thế đòi hỏi hay giám sát quyền lực. Trong Nho giáo, cán bộ lý tưởng làm việc không vì tiền mà vì đạo trời, vì trách nhiệm đạo đức. Lương bổng chỉ là phụ trợ. Trách nhiệm công vụ không phải hợp đồng mà là sứ mệnh đạo đức. Tư duy này ăn sâu hàng trăm năm, thấm vào tiềm thức tập thể.

Nho Giáo Và Trật Tự Xã Hội Đông Á (Nghiên Cứu Lịch Sử)

27/11/2025

Nho giáo thiết lập trật tự theo mô hình quan hệ trên-dưới tuyệt đối, trong đó trung thành là đạo lý và tập quyền là điều tự nhiên. Không có tư duy về kiểm soát quyền lực, phân quyền, hay quyền lực thuộc về dân. Thay vào đó, chỉ có niềm tin rằng vua hiền thì thiên hạ thịnh, vua bạo thì thiên hạ loạn. Đánh giá không dựa trên cấu trúc quyền lực mà dựa trên đạo đức cá nhân của người đứng đầu.

Các Đế Chế Lớn Nhất Thiết Cần Một Nền Tảng Tư Tưởng Để Ổn Định?

21/11/2025

Nhìn lại dòng chảy lịch sử, một quy luật thú vị hiện ra: hầu hết các đế chế hay quốc gia lớn muốn duy trì trật tự lâu dài đều dựa vào một nền tảng tinh thần ở mức cao. Đó có thể là ý thức hệ, triết lý hay tôn giáo có hệ thống, đóng vai trò như chiếc xương sống vô hình giữ xã hội gắn kết lâu dài.

Tại Sao Mexico Kém Phát Triển Hơn Mỹ Và Canada? (Nghiên Cứu Lịch Sử)

19/11/2025

Khi nhìn vào bản đồ Bắc Mỹ, một câu hỏi tự nhiên hiện ra: tại sao Mexico lại có mức phát triển thấp hơn nhiều so với hai nước láng giềng phía bắc? Câu trả lời không nằm ở thời điểm hiện tại, mà phải tìm kiếm từ sâu trong quá khứ – từ chính những ngày đầu thực dân châu Âu đặt chân đến Tân Thế giới.

Sự Tụt Hậu Của Tây Ban Nha So Với Các Nước Phương Tây (Nghiên Cứu Lịch Sử)

08/11/2025

Nghịch lý của Tây Ban Nha nằm ở chỗ: họ từng giàu nhất châu Âu thế kỷ XVI nhưng lại nghèo nhất vào thế kỷ XX; có nhiều vàng bạc nhất nhưng không có công nghiệp; thống trị thế giới nhưng không thống trị được chính mình. Ba bẫy khiến họ suy tàn: bẫy kinh tế (ảo tưởng không cần sản xuất), bẫy xã hội (quý tộc và giáo sĩ duy trì đặc quyền), và bẫy tư tưởng (tự mãn, sợ đổi mới). Khi Anh, Hà Lan, Pháp tiến hành cải cách, Tây Ban Nha lại cố giữ nguyên trật tự cũ.

Suy nghĩ về một bài ca dao và thái độ của người dân trước thời cuộc (Nghiên Cứu Lịch Sử)

20/09/2025

Chúng ta vẫn có thể thua Pháp vì trình độ phát triển của họ lúc bấy giờ hơn hẳn ta nhưng thua như kiểu vua quan nhà Nguyễn là một nỗi nhục lớn lao mà không nên quên. Bởi vì nếu quên, nếu cố tình không sòng phẳng với lịch sử có thể dân tộc Việt Nam lại lặp lại sai lầm tương tự trong tương lai.